جلسه ۲۷

پس شما در اینجا نمی توانید ترجیح این تفسیر را بر تفسیر های دیگر، تحفّظ بر مفاد جمله قرار بدهید چون در این تفسیری كه ما كردیم، در این معنایی كه ما كردیم مفاد جمله محفوظ است پس بر مجازات دیگر اقربیت و ارجحیت دارد. شما در اینجا خود مفاد جمله را از بین بردید. لاضرر منظور شما نیست. لا فعل مضرّ در اینجا منظور شما است و فعل مضرّ به ضرر چكار دارد؟ وقتی كه این طور شد ترجیحی برای این تفسیر شما بر سایر تفاسیر نمی ماند چون شما در اینجا نفی سبب به واسطۀ نفی مسبّب در اینجا گرفته اید. پس بطور كلی نفی حكم به لسان نفی موضوع اصلاً بطور كل در اینجا منتفی و اصلاً باطل است، نه اینكه ترجیح ندارد. مانند همین بحث دیروز كه اصلاً حكم سلطانی باطل است.

آخر بعضی ها را ما می گفتیم ترجیح ندارد. آن كلام مرحوم شیخ الشّریعۀ اصفهانی كه لا را به معنای ناهیه و تحریم گرفته اند ما گفتیم كه معنا، معنای درستی است ولی ترجیح ندارد بر دیگری. گرچه اگر ما لا را ناهیه بگیریم ترجیح ندارد ممكن است مرجوح هم باشد. ما در آنجا گفتیم مرجوح است. ما وقتی كه می توانیم لا را به معنای نفی بگیریم و به قول مرحوم آخوند تحفظ بر مفاد داشته باشیم خب این معنا راجح است بر آنجایی كه اصل مفاد و معنا را از بین ببریم. اصلا لا را در اینجا شما ناهیه داری می گیری، لای نفی جنس را ناهیه داری می گیری و این خیلی دور است از مجازیت تا اینكه شما لا را به معنای خودش بگیرید، طبیعت را به معنای خودش بگیرید آن وقت در این صورت شما قائل به یك مجاز بشوید. پس بنابراین ما در اینجایی كه نفی حكم به لسان نفی موضوع می شود می گوییم اصلاً این معنا باطل است نه اینكه مرجوح است چطور اینكه معنای سلطانی كه بعضی از گذشتگان قائل به این معنا شده اند این اصلاً معنای باطلی است به أدلۀ ثلاثه ای كه عرض كردیم و سایر دلائلی كه دیگر آنها را ذكر نكردیم. روی این حساب برگشت كلام مرحوم آخوند در...، چطور اینكه از مثال هایی كه می زنند اینكه منظور از رفع حكم، رفع حكمی است روی موضوعات در ظرف ضرر، اگر این طور است خب این همان رفع سبب است به لسان رفع مسبّب كه معنای مشهوری است كه مرحوم شیخ هم یك همچنین معنایی را فرموده اند. لذا نفی حكم واقعاً به لسان نفی موضوع در اینجا معنا ندارد.این كلام مرحوم آخوند و تفسیر مرحوم آخوند بود.