طرح بحث ارتداد و نگرش جوامع غربی به این حکم الهی

تلمیذ: پس این مطلب مثلاً مسئلۀ حجاب و ارث بین زن و مرد را هم دربرمی‌گیرد؟!

استاد: بله، می‌گویند که ارث در آن موقع یک‌طور بوده و الآن باید قائل بالمناصفه شد؛ چون زمان عوض شده است، برداشت‌ها عوض شده است، این احکام برای آن زمان بوده است و الآن به‌نحو دیگری است یا مسئلۀ ثواب و عقاب اصلاً به‌نحو دیگری است و به‌طورکلی اصلاً فرق کرده‌اند.

تلمیذ: آیا خودشان این نتایج را از آن می‌گیرند و تصریح می‌کنند؟!

استاد: بله، من‌با‌ب‌مثال یکی از مسائلی که انحراف جدّی است و ایشان مطرح می‌کند این است: «روایاتی که ما از ائمه علیهم‌السّلام داریم، مربوط به آن زمان بوده است اما الآن دیگر این روایات از حجّیت ساقط می‌شوند چون شرایط زمان و مکان، موجب تحول مفهومی در تحلیلات ذهنی می‌شوند بنابراین دیگر روایات الآن از درجۀ اعتبار ساقط هستند!»¹ این مطلب ایشان، کم چیزی نیست!

تلمیذ: پس باید در مورد آیات هم همین‌طور باشد!

استاد: آن هم همین‌طور است. بله، در مورد آیات هم همین را می‌گوید و آیات را هم ساقط می‌کند. مسئلۀ دیگر که در اینجا مطرح می‌شود این است که این علم با آن وسعتی که دارد، یک فقیه نمی‌تواند بر همۀ مسائل اطلاع پیدا کند، لذا ممکن است که یک نفر از نقطه‌نظر اطلاع بر موضوعات از یک فقیه جلوتر باشد. بنابراین انحصار فتوا در فقیه به‌طورکلی ازبین می‌رود. اینها تبعاتی است که بر این قضیه مترتب می‌شوند. می‌گوید: «الآن یک نفر که به مسائل امروزی وارد است، از یک فقیه واردتر است»! یعنی درواقع او باید فتوا بدهد، نه یک فقیه که از مسائل پزشکی و طبیعت و علوم امروزی اطلاع ندارد. او نمی‌تواند فتوا بدهد چون فتوا باید منطبق باشد با وسعت اطلاعاتی که یک شخص همۀ جوانب را درنظر بگیرد. بنابراین، این فتوا و اجتهادی که تابه‌حال بوده است ازبین می‌رود.

تلمیذ: لازمۀ کلامش این است که اصلاً در خارج یک عالمی که تمام علوم را داشته باشد و درعین‌حال فتوا هم بدهد تحقق پیدا نکند؛ یعنی با فرض خودش، خودش هم باید کنار برود و اظهارنظر نکند!