طرح بحث ارتداد و نگرش جوامع غربی به این حکم الهی

تلمیذ: یعنی آیا می تواند در سطح عموم یا مرحله‌ای وارد شود؟ فردی هست که به او می‌گویند: «اگر می‌خواهید تحقیق کنید، اول با علماء بحث کنید اگر قانع نشدید، آن‌وقت مطلب را در عموم مطرح کنید.»

استاد: به‌طورکلی یک‌وقت قضیه‌ای به اصل دین و به کیان دین برمی‌گردد، یک‌وقت هم مسئله مربوط به فروعات و غیر این مسائل است که خلاصه خطری یک شخص را تهدید نمی‌کند. اگر به اصل قضیۀ دین برگردد، نمی‌توانیم به او آزادی بدهیم که با همه بحث کند بلکه باید در یک ‌سطح مختصّ به خود مطرح کند. اگر مطلبی است که به اصل دین برنمی‌گردد، صرفاً اظهار سلیقه‌ای است درقبال اظهار سلیقه‌ها، طرح و بحث آن اشکالی ندارد.

تلمیذ: آیا می‌توانیم به روایاتی که از خود ائمه علیهم‌السّلام است و یا سیرۀ ائمه در مقابله با زنادقه تمسک کنیم؟ چون در آن جامعه حکومت به‌دست آنها نبود.

استاد: منظور این است که طرح یک قضیه موجب شود افکار پایین و دنی و بسیط دچار اضطراب شوند.

تلمیذ: الآن این‌طور شده است. در خیابان‌ها با آنها برخورد می‌کنیم، لفاظی می‌کنند چون الفاظشان خیلی زیبا است. می‌گوییم: «حرف، چه دارید؟!» این افراد اشعار مولوی را با کلمات ظاهرپسند همین‌طور مثل نوار می‌گویند! با این شخص چه می‌توان کرد؟! خیلی کار دارد چون ذهنش آن طرف رفته است. گمانم به این آیه هم تمسک کردن شاید درست نباشد؛ ﴿ٱلَّذِينَ يَسۡتَمِعُونَ ٱلۡقَوۡلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحۡسَنَهُۥٓ أُوْلَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ هَدَىٰهُمُ ٱللَّهُ وَأُوْلَٰٓئِكَ هُمۡ أُوْلُواْ ٱلۡأَلۡبَٰبِ﴾¹ چون آیه یعنی مطالب باید صحیح ‌و سالم باشند آن‌وقت بهترین را انتخاب کنند نه‌اینکه از میان صحیح و سقیم انتخاب کنند.

استاد: نه، توجه کنید! بالأخره شخص در استماع، اول علم غیب ندارد تا اینکه ببیند که آیا این مطلب صحیح است یا صحیح نیست. انسان اول مطلب را می‌شنود بعد با ادلّه‌ای که مایز بین حق و باطل‌اند، بین حق و باطل تمیز می‌دهد.