جلسه ۱۵

یک وقت کذب بر اَنفُس است، کذب بر خود این است که انسان مطلبی را که معتقد است و خلاف است بیاید خلافش را بیان بکند، این می شود وَ ضَلَّ عَنْهُمْ مٰا كٰانُوا يَفْتَرُونَ این همانی است که در اینجا خداوند مورد نکوهش و عتاب قرار داده.

پس بنابراین این هم یکی از آن آیاتی است که دلالت می کند بر اینکه در صورتی عقاب مترتب بر کلام مخالف با نفس الامر است که این، جنبۀ کذب در اینجا داشته باشد. یعنی مرتّد در باطن معتقد به مطلبی است و در ظاهر می آید کذب می بندد. اما اگر نه، کلام او ظاهراً و باطناً یکی باشد کذب در اینجا دیگر معنا ندارد، وقتی کذب معنا نداشت، احکام مترتب بر آن هم دیگر معنا ندارد. کیفیت استدلال روشن شد؟ در اینجا عقاب، مترتب بر تحقق کذب است و کذب در آنجائی است که کلام با باطن انسان، دو مسیر داشته باشد و در دو جهت مخالف باشد. اگر واقعاً کسی که می‌آید یک مطلب خلافی را می‌گوید، باطن او هم معتقد باشد، کذب در اینجا دیگر معنا ندارد، وقتی معنا نداشت عقابی هم نیست. 

سئوال: در سوره قیامت هم لاٰ أُقْسِمُ بِيَوْمِ اَلْقِيٰامَةِ ﴿القیامة، ١﴾ وَ لاٰ أُقْسِمُ بِالنَّفْسِ اَللَّوّٰامَةِ ﴿القیامة، ٢﴾ أَ يَحْسَبُ اَلْإِنْسٰانُ أَلَّنْ نَجْمَعَ عِظٰامَهُ ﴿القیامة، ٣﴾ بَلىٰ قٰادِرِينَ عَلىٰ أَنْ نُسَوِّيَ بَنٰانَهُ ﴿القیامة، ٤﴾ بَلْ يُرِيدُ اَلْإِنْسٰانُ لِيَفْجُرَ أَمٰامَهُ ﴿القیامة، ٥﴾ يَسْئَلُ أَيّٰانَ يَوْمُ اَلْقِيٰامَةِ ﴿القیامة، ٦﴾ ...

جواب: بله. حالا عرض می کنم... 

...لطف و محبت واهب وجود دارد، عنایت فرمودید؟ در بیع، تبادل بین عینین است، عینین یعنی یک مال، چه بر ذمه باشد، چه بر خارج باشد، بین دو عین، در خارج تبادل انجام می‌گیرد، شما نگاه می‌کنید می‌بینید این قیمتش چند است، بعد می‌گوئید آیا این ارزش این را دارد که با آن معاوضه بشود یا نشود؟ این در قبال آن انجام می‌شود. ولی در هبۀ معوضه عینین تبادل نمی‌شود، فقط از طرف واهب یک مال هبه می شود به یک شخص، منتهی آن می‌گوید چون تو به من یک مال را دادی، من هم از باب تشکر و به عنوان تشکر از تو، مبلغی را به شما هبه می‌کنم پس هبه در قبال عین نیست، در قبال تشکر است، لذا ممکن است در هبۀ معوضه اختلاف بین ثمن، اختلاف بسیار باشد، فرض کنید که صدهزار تومان قیمت داشته باشد، این فرض کنید که من باب مثال صدتا یک تومان قیمت داشته باشد، این می‌گوید ما به اندازۀ وسعمان، در قبال این هبه می دهیم، این می شود هبۀ معوضه.