بررسی دلالت آیات بر ابراز نظریات مخالف

ثانیاً: ﴿فَبَشِّرۡ عِبَادِ * ٱلَّذِينَ يَسۡتَمِعُونَ ٱلۡقَوۡلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحۡسَنَهُۥٓ﴾ یک‌وقت ﴿فَيَتَّبِعُونَ أَحۡسَنَه﴾ دلالت می‌کند بر اینکه همۀ اقوال حسن هستند و قرآن احسن اقوال است، پس باید بگوییم که [افعل تفضیل] است. البته نباید بشارت در اینجا اختصاص به اینها داشته باشد چون کسی که از یک روش حسن پیروی می‌کند ولو اَحسن نباشد او یک عمل صحیح و حسنی انجام داده است. ﴿فَبَشِّرۡ عِبَادِ﴾ در اینجا می‌خواهد تمایز بین حق و باطل را برساند، این‌طور نیست که بگوید: «متابعت حسن صحیح است اما بشارت برای افرادی است که احسنِ از حسن را اختیار می‌کنند» چون در ﴿فَيَتَّبِعُونَ﴾، ﴿أَحۡسَنَه﴾ دارد و احسن یعنی بهتر، پس معلوم است یک خوبی هست تا اینکه احسن به‌عنوان بهتر و خوب‌تر و افعل تفضیل در اینجا آمده است. منظور آیه در اینجا این نیست.

منظور آیه در اینجا این است که در بین اقوال مختلف، احسن در اینجا به معنای بهتر نیست بلکه به معنای مختار است، مختار از اینها را انتخاب می‌کنند؛ مثل اینکه وقتی ما در همین زبان فارسی هم صحبت می‌کنیم وقتی که دوتا فاکهه داریم که یکی از آنها خراب است و یکی سالم است، می‌گوییم که این فاکهه از دیگری بهتر است! بهتر است، به این معنا نیست که این خوب است و آن فاکهه بهتر از این است بلکه یعنی این مختار است! وقتی که میوه‌ای خراب و میوه‌ای سالم باشد می‌گوییم که این فاکهه بهتر از دیگری است. یک‌وقت می‌گوییم که این خوب است و یک‌وقت می‌گوییم که این بهتر است. «بهتر» در اینجا دلالت ندارد که میوۀ دیگر خوب است ولی این افعل تفضیل از آن است یعنی این در اینجا مختار است. آنچه در این عبارت می‌آید به‌معنای مختار است؛ مختار در اینجا این شیء است، مختار در اینجا این میوه است، مختار در اینجا این خصوصیت است.

﴿فَبَشِّرۡ عِبَادِ﴾ بشارت به فلاح و نجاح است؛ یعنی فلاح و نجاح و رستگاری به آنهایی اختصاص دارد که از بین اقوال، مختار را انتخاب می‌کنند؛ سواءٌ اینکه اقوال غیر صحیح و فاسد باشند و از بین آنها آن قولی که مختار است انتخاب می‌شود یا اقوالی که می‌توانند قول صحیح باشند ولی یک مرتبۀ اعلی اختیار شود؛ مانند اینکه بگوییم: