تکلیف و ثواب و عقاب بر اساس علم و جهل
بررسی روایات دلالت‌کننده بر معذوریت مکلف در فرض جهل و عدم علم
آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین مسئلهٔ تکلیف و میزان ثواب و عقاب بندگان بر اساس علم و جهل می‌پردازند. بحث با استناد به روایات مختلف از جمله وصیت امام موسی بن جعفر علیهماالسّلام به هشام بن حکم آغاز می‌شود که عقل و فهم را معیار متابعت و ثواب می‌داند. در ادامه، روایات دیگری دربارهٔ عدم مؤاخذهٔ افراد به دلیل جهل قاصر یا اشتباه در برداشت از احکام بررسی شده و تبیین می‌گردد که خداوند متعال بیش از وسعت و توان مکلف تکلیفی متوجه او نمی‌سازد و آنچه از حيطهٔ معرفت بندگان پنهان و حجاب است، از آنان موضوع و برداشته شده است. در پایان نیز بر این نکته تأکید می‌شود که حجت خدا بر اساس معرفت و شناخت تام بر بندگان تمام می‌گردد.
تکلیف و ثواب و عقاب بر اساس علم و جهل
توضیحات:
آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین مسئلهٔ تکلیف و میزان ثواب و عقاب بندگان بر اساس علم و جهل می‌پردازند. بحث با استناد به روایات مختلف از جمله وصیت امام موسی بن جعفر علیهماالسّلام به هشام بن حکم آغاز می‌شود که عقل و فهم را معیار متابعت و ثواب می‌داند. در ادامه، روایات دیگری دربارهٔ عدم مؤاخذهٔ افراد به دلیل جهل قاصر یا اشتباه در برداشت از احکام بررسی شده و تبیین می‌گردد که خداوند متعال بیش از وسعت و توان مکلف تکلیفی متوجه او نمی‌سازد و آنچه از حيطهٔ معرفت بندگان پنهان و حجاب است، از آنان موضوع و برداشته شده است. در پایان نیز بر این نکته تأکید می‌شود که حجت خدا بر اساس معرفت و شناخت تام بر بندگان تمام می‌گردد.
تکلیف و ثواب و عقاب بر اساس علم و جهل
10«مِن قولِنا» خبر «إنَّ» است و «أنّ اللّه یَحتَجُّ علی العِبادِ» ـ «إِنّ» غلط است، «أنَّ» باید باشد ـ اسم می‌شود برای «إِنّ»؛ منتها اسم مؤخر است.
بنابراین این روایت هم دلالت دارد بر اینکه به‌مقدار وسعت، تکلیف هست. آن مقداری را که وسعت ندارند، «فهو موضوعٌ عنهم».
اینها روایاتی بودند که تا اینجا بیان شدند. حالا شما هم تفحّص کنید و در جلسۀ بعد هم ادامه را بیان می‌کنیم.
اللهم صلّ علیٰ محمد و آل محمد