اصالت فرد و اجتماع در اندیشه اسلامی

اما اگر قرار باشد در اینجا به دلیلی که همۀ آنها می‌آورند نگاه کنیم مثل دلیلی که حمزه می‌آورد این است که می‌گوید: برای عرب عیب است که بگویند در منازل و بَلَد و مدینۀ خود دفاع کردند!¹ این ننگ است و این عار است! هذا عارٌ که بگویند دفاع کردند! بقیه هم می‌گویند: بله بله، مسئله همین‌طور است. این برای ما ننگ و عار است که خارج از مدینه برویم و در آنجا با آنها جنگ کنیم.

آنجا بعضی‌ها می‌گویند که اگر ما در مدینه باشیم: اولاً: یک قوّت قلبی برای اهلمان است. ثانیاً: می‌توانیم از آنها استفاده کنیم، آنها هم از پشت‌بام و امثال‌ذلک ما را تأیید کنند و از آن‌طرف هم ما به شوارع مدینه بیشتر آگاه هستیم و می‌توانیم آنها را در حصر قرار بدهیم و دراین‌صورت مقاتله با آنها آسان می‌شود. طبعاً اگر رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم در اینجا باشد، با توجه به اینها می‌گویند که اینها دعاوی نفسانی است. این‌طرف دعاوی نفسانی است ولو اینکه این را یک نفر بگوید. لذا رسول خدا جنگ در مدینه را ترجیح می‌دهد. بعد که آنها غلبه می‌کنند، می‌گویند: حالا که شما این‌طور می‌کنید و راضی نیستید، آن‌طور باشد. چرا رسول خدا در اینجا قول آنها را ترجیح می‌دهد؟ شاید نمی‌خواهد در ذوق آنها بزند یعنی حالا که اینها با این وضعیت و با این کیفیت، خودشان می‌خواهند این‌طور کنند، در ذوق آنها نمی‌زنند و چون برای آنها خیلی مشکل است با آنها مماشات می‌کنند ولی بعد درعین‌‌حال وقتی قضیه روشن می‌شود و آنها می‌فهمند که اشتباه کرده‌اند، حضرت می‌گوید: «نمی‌توانم از آن حکمی که خدا گفته است دست بردارم و آن حکم را عوض کنم».

عدم وجود دمکراسی در اسلام

تلمیذ: در اجتماع یا شورایی که همه از علماء باشند آیا نمی‌توانیم دوباره اکثریت را در آنجا مطرح کنیم؟!

استاد: نه، در اینجا نمی‌توانیم قرار دهیم. یعنی اگر حاکم اسلامی در این شورا متوجه شود که قول یک نفر از نظر موازین عقلی و تجربه و مطابقت با علوم و مصالح بر دیگران ارجحیت دارد، شرعاً در اینجا حرام است که قائل به اکثریت شود.