جلسه ۲

بعد می‌فرماید که: وَ جٰاءَ رَجُلٌ مِنْ أَقْصَى اَلْمَدِينَةِ يَسْعىٰ قٰالَ يٰا مُوسىٰ إِنَّ اَلْمَلَأَ يَأْتَمِرُونَ بِكَ لِيَقْتُلُوكَ فَاخْرُجْ إِنِّي لَكَ مِنَ اَلنّٰاصِحِينَ ﴿القصص‌، ٢٠﴾ مردم دارند شور[(مشورت)] می‌کنند تا اینکه تو را به قتل برسانند، از این آیه هم استفاده می‌شود که حضرت موسی در یک موقعیت اجتماعی بوده که می‌گوید إِنَّ اَلْمَلَأَ يَأْتَمِرُونَ مردم جمع شده‌اند، ببینند این چه کسی است؟ این چه شخصیتی است؟ این یکی را [دیروز زده کشته،] امروز هم می‌خواسته دومی را بزند و فلان! یک همچنین خصوصیتی، پس از این آیات ما استفاده می‌کنیم حضرت موسی ده یا دوازده ساله یا پانزده ساله و اینها نبوده، باید [در مدت] بیش از بیست سال، حضرت موسی این موقعیت را کسب کرده باشد و الّا [برای] یک جوان هفده هجده ساله که نمی آیند بگویند قٰالَ يٰا مُوسىٰ إِنَّ اَلْمَلَأَ يَأْتَمِرُونَ بِكَ لِيَقْتُلُوكَ ، أَنْ تَكُونَ جَبّٰاراً این خطاب، خطاب بچه است که بیایند به یک بچه فرض کنید که این خطاب را بکنند؟! پس بنابراین معنای آیه وَ لَمّٰا بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ اِسْتَوىٰ آتَيْنٰاهُ حُكْماً وَ عِلْماً این است که این مرحلۀ اشُد- همان طوری که قبلاً هم عرض کردیم- به یک حالتی رسیده بود از نقطۀ نظر بلوغ مسائلی که تشخیص مصلحت خودش را می‌داد، این منظور آیه است، اشُد یعنی رسیدن به موقعیتی که انسان مصالح فردی و مصالح اجتماعی خودش را در قبال ارتباط خودش با اجتماع می‌تواند تشخیص بدهد، همان طوری که معنا شده به این کیفیت. خب این یک آیه در اینجا راجع به حضرت موسی که ما از این اشُد یک بلوغ عقلی را از آیه استفاده می‌کنیم.

نظیر این آیه که آن هم بسیار آیۀ مهمی است برای ما، در قضیۀ حضرت یوسف است، واستَوی در آنجا ندارد، ببینید اینجا دارد وَ لَمّٰا بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ اِسْتَوىٰ یعنی به استوی قرار گرفت این معلوم است که نه، یعنی بلوغ اشُد با استوی همراه بوده یعنی به اشُد رسید و مُستَوی شد، مُستوی یعنی یک شخصی که متوسط بین ٢٥ و ٤٠ باشد، یک همچنین شخصی را می‌گویند شخص مستوی. به زیر بیست سال مستوی نمی‌گویند، استوی به شخصی گفته می‌شود که متوسط عمر خودش را می‌گذارند، از چهل سال به بعد دیگر در مرحلۀ سرازیری و سقوط است، تا رسیدن به آن موقعیت و رشد عادی و موقعیت بدنی و تهیؤ استعدادات، این هم هنوز استوی نیست، استوی یعنی به حدی می‌گویند که از نقطۀ نظر استعدادات رُجولیت و انسانیت، در آنجا به مرحلۀ تعدیل رسیده باشد، این را می‌گویند إستوی. ولی پانزده ساله را، استوی نمی‌گویند، می‌گویند هنوز بچه است، یعنی هم مسائل عقلی و هم مسائل جسمی، هر دو در اینجا یک نقش را دارد در تحقق استوی. مثلاً ده ساله را مستوی نمی‌گویند گرچه عقلش خیلی زیاد باشد، از آن طرف بیست ساله را مستوی نمی‌گویند گرچه عقل نداشته باشد و دیوانه باشد، ولی از نظر ظاهر رشید باشد. استوی یک حالت جمع بین فعلیت مسائل روحی و جسمی است، این حالت را می‌گویند حالت استوی