جلسه ۱۶

یکی آیه‌ای است که در سورۀ نور آیۀ٥٩ می باشد که خداوند در اینجا این آیه را ذکر می‌کند، وَ إِذٰا بَلَغَ اَلْأَطْفٰالُ مِنْكُمُ اَلْحُلُمَ فَلْيَسْتَأْذِنُوا كَمَا اِسْتَأْذَنَ اَلَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ ….. ﴿النور، ٥٩﴾ وقتی که اطفال برسند به سنّ احتلام...- حلُم یعنی احتلام، احتلام یعنی همان حالت خروج مَنی در خواب، این را حُلُم می‌گویند. می‌گویند اضغاث احلام، حُلم یعنی اینها یک چیزهایی است که در خواب اتفاق می‌افتد، به درد بیداری نمی‌خورد، اینها مربوط به خواب است، یعنی خیلی وزانی ندارد- پس وَ إِذٰا بَلَغَ اَلْأَطْفٰالُ مِنْكُمُ اَلْحُلُمَ در اینجا فَلْيَسْتَأْذِنُوا، استیذان را مترتب بر بلوغ برای حلم، خداوند در قرآن ذکر کرده که احتلام عبارت است از همان رسیدن به وقتی که آمادگی برای ازدواج وجود دارد.

آیۀ دوم: …..وَ اَلَّذِينَ لَمْ يَبْلُغُوا اَلْحُلُمَ مِنْكُمْ ثَلاٰثَ مَرّٰاتٍ …. ﴿النور، ٥٨﴾ که در اینجا خداوند می‌فرماید در سه وقت باید اینها اذن بگیرند که همان آیۀ بعد از همین است.

و آیۀ سوم هم: وَ اِبْتَلُوا اَلْيَتٰامىٰ حَتّٰى إِذٰا بَلَغُوا اَلنِّكٰاحَ... ﴿النساء، ٦﴾ است که بَلَغُوا اَلنِّكٰاحَ، بلوغ نکاح یعنی بلوغ به حدّی که آمادگی برای ازدواج هست. و این هم یک مسأله است. البته خب بعضی‌ها آمده‌اند اَشُد را به معنای بلوغ نکاح گرفتند که در آنجا عرض کردیم که اشد در اینجا به معنای بلوغ نکاح نیست بلکه یک مرتبۀ بالاتر از نکاح است، در بعضی از موارد ممکن است مرحلۀ اشُدّیت مقارن با بلوغ نکاح باشد، و در بعضی موارد مرحلۀ اَشدّ بالاتر است. در هر صورت اَشد عبارت است از یک بلوغ عقلی نه بلوغ نکاح. این آنچه که در آیات داریم. 

اما در روایات:

این روایات مختلف است. در روایات هم بلوغ به همین آمادگی و تهیؤ برای نکاح اطلاق شده است. 

یکی از اینها صحیحۀ علی بن جعفر است- همان طوری که قبلاً گفتیم- عن اخیه موسی بن جعفر قال سألته عَن الیتم متی ینقطع یتمه قال اِذا احتَلم و عرف الأخذ و العطاء که حضرت احتلام را به معنای خروج از یتم...