جلسه ۷

بله کیفیت صوت که مناسب است با آن مجلس لهو و لعب، آن کیفیت صوت اگر در وجود و نفس انسان اثر کدورت و ظلمتی را ایجاد بکند از این نقطۀ نظر دارای اشکال می شود. فرض کنید اشعاری را که این اشعار را با یک کیفیت خاصی می خوانند که آن ریتم و آن ارتفاع و انخفاض مناسب با اشعار لهو و لعب است، یعنی همان وزن، همان طوری که آن روز عرض کردیم این هم موجب یک نوع کدورت و حالت نفسانی خواهد شد که انسان را به کدورت و اینها می برد، آن هم از این نقطۀ نظر دارای اشکال خواهد بود. حالا چرا ٰقرآن را می گویند از این نقطۀ نظر غناء نباشد؟ این نه به خاطر اینکه خود غناء فی حد نفسه حرمت ذاتی دارد [بلکه] به خاطر اینکه این نحوه خواندن چون مناسبت دارد با اشعاری که در مجالس عروسی یا در مجالس لهو و لعب است این تشبّه قرآن به آن کیفیت، از آن نقطۀ نظر اهانت به قرآن تلقی می شود و لعل اینکه خودش از این نقطۀ نظر موجب کدورت هم خواهد شد. البته حالا در اینجا نقل اقوال هم خواهد شد. 

آنچه که از مجموع روایات نسبت به مسئلۀ غناء برمی آید این است که غناء دارای دو معنا است. معنای اول که معنای کلی است معنای لغوی است که آن صدایی است که در آن ترجیع و تدویر باشد که آن ترجیع و تدویر موجب تحسین باشد، این غناء بلاشک و بلاشبهه اشکال ندارد و حلال است. و روایاتی که دارد که تغنوْ بالقرآن یا و رجّع بالقرآن ترجیعا، تمام اینها به این نحوه از غنایی برمی گردد که آن بم و زیر و آن ارتفاع و انخفاض و تدویر تدویری است که فقط موجب تحسین لحن است و اضافۀ بر تحسین لحن، اثر ظلمانی و کدورت در نفس ایجاد نمی کند که این اختصاص به مجالس عروسی و اینها ندارد، این به طور کلی به تحسین صوت گفته می شود. و روایاتی که قرآن را حمل بر غناء می کنند، و رجّع بالقرآن ترجیعا یا تغنوْ بالقرآن، این غناء منظور است یعنی غنایی که غنای محلل است و در آن غنای محلل، ترجیع و تحسین است و ریتم و کیفیت ارتفاع و انخفاض با مجالس لهو و لعب منافات دارد. این غناء غنای محلل است.