جلسه ۷

مسئلۀ سوم این است که در ربا مسئلۀ ظلم مطرح است که اگر ربا حلال باشد خب شخصی که ندارد بدهد، در مضیقه است، این احساس ظلم را می‌کند. و همان طور که مرحوم علامۀ طباطبایی در کتاب تفسیرشان فرمودند: این موجب افساد می‌شود، موجب ظهور حقد و کینه و حسرت و اختلالات و در مضیقه قرار گرفتن می شود، خب ما داریم می‌بینیم دیگر، فرض کنید که شخصی می‌رود پول می‌گیرد و چه بسا این که نمی‌تواند بپردازد. حالا اگر فرض کنید که قرض صحیح باشد خب این می گوید عیب ندارد، من بعداً همین مقدار را می پردازم نه این که کار بکنم و زحمت بکشم، زحمتم را به کس دیگر بخواهم بدهم. این ایجاد مسائل روانی می‌کند، کینه می‌کند، حقد می‌کند، مسائل نفسی به وجود می‌آورد و موجب سفک دماء و نفوس و اینها می‌شود. این هست دیگر، این واقعیت دارد. چطور این که ما همین نظیرش را در خیلی از جاها می‌بینیم، مجتمع‌ها می‌بینیم، وقتی که کارگرها طغیان می‌کنند، عمّال طغیان می‌کنند بر علیه همان صاحب ثروت و اینها، این برای چیست؟ می‌گوید ما داریم جان می‌کنیم، دست ما می‌رود لای دستگاه قطع می‌شود، گوش ما این طور می‌شود، فلان می‌شود، یکی دیگر صاحب یک سرمایه می شود! خب این مسئله در مورد ربا موجود است. چون ربا را چه کسی می گیرد؟ هشتاد درصد قرضها را طبقۀ مستضعف می‌گیرند. آدم پولدار که نمی‌رود ربا بگیرد، حالا اگر آدم زیاده طلبی باشد که مثلاً فرض بکنید که خب این طور و الّا معمولاً ربا را افراد مستضعف و اینها می‌گیرند و در خیلی از موارد اینها قادر بر اداء نیستند و تجربه برای خود ما هم همین را ثابت کرده است. آدم قرض می‌دهد بعد نمی‌دهند! راحت! ...! تجربه همین است دیگر، خب بندۀ خدا ندارد بدهد! حالا انسان فکر این را می‌کند که این که قرض است و باید نفس پول را بپردازد نمی‌دهد حالا چه برسد به این که اگر بخواهد هی ربح هم رویش بیاید و اضافه هم بخواهد بکند. این می‌آید سر طرف را می برد که اصلاً راحت شود از این.