جلسه ۲

و اینجاست که ما، یعنی درست نقطۀ مقابل آن مسالۀ اول در اینجا مطرح می‌شود که مطالبی که در زمان ائمه اقتضای زمان و اقتضای حضور ائمه در جامعه در آن زمان، اقتضای جری بر آن مسائل را داشت و نداشت، این دلیل بر این است که مورد رضای ائمه قطعاً نبوده؛ ٢٥٠ سال از زمان رسول خدا تا زمان امام زمان، ٢٥٠ سال! کم نیست‌ها! به اندازۀ شش برابر عمر ما! پنج برابر عمر ما! ٢٥٠ سال بگذرد و اصلاً یک روایت نداشته باشیم که آقا سالگرد بگیرید برای مرده! خب بابا مگر این زن نمی‌خواهد سالگرد شوهرش را بگیرد؟ البته خب اگر ازدواج کرده باشد نه دیگر نمی‌خواهد ولی اگر ازدواج نکرده باشد تا داغش تازه می‌شود شروع می‌کند، پدر می‌خواهد برای بچه‌اش بگیرد، پسر می‌خواهد برای پدرش بگیرد، هان! می‌خواهند بگیرند، عواطف در آن موقع هم بوده، اختصاص به الان که ندارد. ولی در عین حال می‌بینیم نبوده. حتی اگر ما روایت از رسول خدا نداشتیم که سنت بر سه روز هست، نفس همین مساله ادّل دلیل است بر عدم رضای امام. و این در خیلی از موارد کاربرد دارد، یعنی اینی که خدمتتان عرض کردم یکی از مبانی استنباطی ما همین نکته است.

نسبت به تبعّض در سوره هم مساله همین است، حتی اگر ما این روایات را نداشتیم، اینی که در این مدت شیعه با سنی با هم خلط داشتند، با هم رفت و آمد می‌کردند، در حالتی که آنها تبعّض سوره داشتند و ما دلیل بر مخالف نداشتیم که شیعه در آن موقع بنایش بر یک سورۀ تمام بوده، چون اگر این طور بوده به عنوان اصل مسلم که دیگر سؤال کردن از امام ندارد. مثل اینکه بیایند از امام بپرسند یابن رسول اللَه نماز واجب است یا نه؟ حضرت می‌گوید احمق از زمان رسول خدا تا الان دارند می‌خوانند! چشمت را باز کن می‌بینی واجب است یا نه! آن وقت سوره که یکی از اجزاء نماز هست، اگر به عنوان یک مسالۀ اجماع مطرح بوده بر این که...، خب دیگر نیاز به سؤال ندارد. مشخص است، آن طرف اهل تسنن نصف سوره، این طرف تمام سوره، یا سورۀ تمام هم آنها می‌خوانند نه اینکه فقط قسمتی از سوره را بخوانند، هم سورۀ تمام می‌خوانند و هم مقداری از سوره، و این طرف که خاصّه باشد فقط سورۀ تمام بخواند، در حالتی که یک همچنین مطلبی نبوده. مضافاً بر این، روایتی که آن روز عرض شد، که روایت روایت امام باقر علیه السلام است که آقای آقا سید ابوالقاسم هم نسبت به این مساله اشاره داشتند، این نکته نکتۀ مهمی است که حضرت در این روایت- روایت روایت صحیحه‌ای است- در این جا حضرت می‌خواهند شبهه را رفع کنند که اگر یک وقتی هم شبهه‌ای در اینجا هست که مثلاً خب دیدند ائمه سورۀ تمام خواندند مثل اینکه راوی در زمان امام حسن آمد خدمت امام حسین، دید حضرت روزه گرفتند، نمی‌دانم ماه رجب بود، چه بود، از همین ایام ماه رجب و روزه‌های مستحبی بود، آمد خدمت امام حسن دید حضرت دارند می‌خورند، تعجب کرد! حضرت فرمودند من امام هستم اگر تو بیایی اینجا ببینی من هم روزه گرفتم خیال می‌کنی حکم شرعی است، ببینید این بیان بیان امام است، امام نمی‌تواند القاء شبهه کند، امام حسین خب در آن موقع امام نبود، به مقتضای جری بر همان رعایت استحباب، خب حضرت روزه گرفته بودند. اگر آن شخص می‌آمد و نگاه به امام حسن می‌کرد و می دید که امام حسن هم روزه گرفته، شاید قبل از اینکه بخواهد از امام سؤال بکند می‌رفت و می‌دیدش که نه امروز هم روزه واجب است، من هم پیش حسین بن علی رفتم هم پیش حسن بن علی، جفت اینها روزه بودند پس معلوم می‌شود[که امروز روزه واجب است.] اینقدر ائمه اهتمام داشتند! اینقدر اهتمام داشتند برای اینکه یک وقت شبهه القاء نشود به مخاطب. لذا امام حسن علیٰ خلاف میلش حتّی، خب حضرت هم می‌خواهد روزه بگیرد دیگر، روزه را در آن روز می‌خورد برای اینکه افرادی که می‌آیند و می‌بینند، لابد روزی بوده که عید بوده یا مثلاً از همین ایام اعیاد بوده که روزه‌اش مستحب بوده، بیایند ببینند که حضرت شیرینی خورده، فرض کنید که نقلی، خرمایی، چیزی، نمی‌دانم آن موقع نقل بوده یا نه، حضرت می‌خورند که رفع این قضیه بشود. اینجا هم امام باقر علیه السلام نسبت به این مسأله در اینجا اشاره دارند، حضرت می‌فرمایند انی ارید ان اُعَلِّمَکم یعنی شما را متوجه به این نکته کنم. این روایت بر تمام روایتهایی که لو فُرِض لو فُرِض که دلالت بکند، این روایت حکومت دارد و مضافاً به جری و عدم طرد ائمه علیه السلام نسبت به این قضیه، لذا تبعّض در سوره دیگر این محرز است و هیچ اشکالی ندارد.