
استطاعت حج چیست؟ معیار عرفی توانایی در روایات
سلامتی، امنیت راه و تأمین هزینه سفر و خانواده
استطاعت حج در این بحث به معنای توانایی عرفی برای انجام سفر و اعمال حج توضیح داده میشود. آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی ابتدا با مراجعه به آیات قرآن و کاربرد استطاعت در تکالیف مختلف، نشان میدهد که این واژه به قدرت عادی انسان اشاره دارد. سپس تفاوت میزان توانایی با توجه به اهمیت موضوع را بیان میکند و از این راه به شرایط سفر حج، مانند سلامتی، امنیت مسیر، توشه و وسیله سفر و نفقه خانواده میرسد. تأکید قرآن بر حج و نمونههای پذیرش خطر در جهاد و زیارت، پرسشی درباره حدود این توانایی پدید میآورد. برای پاسخ، روایات امام صادق درباره سلامت بدن، امنیت راه و امکان سفر با ترکیب پیادهروی و سواری بررسی میشود. مسیر بحث روشن میکند که استطاعت در حج موضوعی عرفی است و شرط سلامت یا داشتن وسیله سفر باید با توان واقعی انجام حج سنجیده شود.
استطاعت حج چیست؟ معیار عرفی توانایی در روایات
توضیحات:
استطاعت حج در این بحث به معنای توانایی عرفی برای انجام سفر و اعمال حج توضیح داده میشود. آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی ابتدا با مراجعه به آیات قرآن و کاربرد استطاعت در تکالیف مختلف، نشان میدهد که این واژه به قدرت عادی انسان اشاره دارد. سپس تفاوت میزان توانایی با توجه به اهمیت موضوع را بیان میکند و از این راه به شرایط سفر حج، مانند سلامتی، امنیت مسیر، توشه و وسیله سفر و نفقه خانواده میرسد. تأکید قرآن بر حج و نمونههای پذیرش خطر در جهاد و زیارت، پرسشی درباره حدود این توانایی پدید میآورد. برای پاسخ، روایات امام صادق درباره سلامت بدن، امنیت راه و امکان سفر با ترکیب پیادهروی و سواری بررسی میشود. مسیر بحث روشن میکند که استطاعت در حج موضوعی عرفی است و شرط سلامت یا داشتن وسیله سفر باید با توان واقعی انجام حج سنجیده شود.
جلسه ۲
2در سالی که ما رفتیم برای مکه همان سابق از همین دوستان پزشک هم بود میآمد گاهی روزها سر سفره ما غذای ما میآمد بعضی روزها ظهر در همان سفری که در زمان مرحوم آقا رفتیم میگفت غذائی که به ما پزشکها میدهند با غذای شما قابل مقایسه نیست و غذائی که ما میرویم در یک جای دیگر حالا اسم برده ما اسم نمیبریم با غذای ما قابل مقایسه نیست به خاطر حفظ اسلام و این مسائل و در حدیث کنانی از ابی عبدلله علیه السلام که حضرت میفرمایند: «وَ إِنْ کَانَ یَقْدِرُ أَنْ یَرْکَبَ بَعْضاً وَ یَمْشِیَ بَعْضاً فَلْیَفْعَل»1 یک اسبه با همدیگر میگویند تو سوار شو حالا یک مسافت را برو ما پیاده میآئیم بعد این سوار میشود آن دیگری پیاده میآید. حضرت میفرمایند حالا من دارم توضیح میدهم این «فَلْیَفْعَل» «و مَنْ کَفَرَ قَالَ تَرَکَ»یعنی در این وضعیت هم باید انسان انجام بدهد ببینید حضرت در اینجا میآورند «وَ إِنْ کَانَ یَقْدِرُ» کسی که میتواند نه کسی که نمیتواند، یعنی توانستن همین توانستن عرفی است الان خیلی ها هستند که فرض کنید جمکران که سابق میرفتند پیاده میرفتند شب های چهارشنبه راه میافتادند میرفتند جمکران الان هم هستند که چند نفری راه میافتند و یک دو فرسخ را پیاده میروند برگشتن هم پیاده بر میگردند مسأله ای نیست خوب حالا سابق مگر چطوری حج انجام میدادند الان این. اگر دو ساعت و نیم تبدیل به 3 ساعت صدای مسافرها درمی آید که نمیدانم مسافت نیم ساعت زیاد شده سابق 4 ماه یا 5 ماه تو راه بودند اطراق میکردند پیاده میرفتند سوار الاغ میشدند کجاوه میشکست در راه میماندند، دزدها به آنها میزدند بساطی بوده.... درست شد حضرت میفرماید اگر میتواند پیاده برود «أَنْ یَرْکَبَ بَعْضاً وَ یَمْشِیَ بَعْضاً» اینقدر که خسته میشود پیاده برود سوار اسب بشود آن یکی بیاید پائین یک خرده آن حالا راه برود. روایت روایت مهمی است این روایت در فتوا، این روایت را رفقا در ذهن داشته باشند.
- -وسائل الشیعه ج11ص 36
