جلسه ۶۳

تلميذ: يعني دو تا عقاب مي‌شود: يكي اراقة ماء كرده يكي هم خود صلاة

استاد: نه ديگر آن اراقه ماء خودش به تنهايي تكليف ندارد اراقه ماء يك امر مباحي است حكم وجوب و الزام به واسطه ‌صلاة مي‌آيد،‌ براي مقدمه كه مولا عقوبت نمي‌كند عقوبت مولا به خاطر فوات ذي‌المقدمه است نه به خاطر مقدمه، وقتي كه امر به صعود علي‌السطح است بر نگذاشتن سلّم هم عقاب مي‌كنند؟ همان به خاطر صعود سلّم والا او ممكن است هزارتا مقدمه انجام بدهد تا اين كه فرض بكنيد به سلّم برسد، عقلا بايد اين را انجام بدهد اگر انجام ندهد آن وقت عقابش به خاطر ترك ذي‌المقدمه مي‌شود.

لذا همين مسأله در مورد استطاعت است اين مي‌داند كه استطاعت براي او حاصل خواهد شد، عقل الان حكم مي‌كند به عدم جواز ابطال استطاعت قبل از وصول به استطاعت حالا اگر آمد و اين استطاعت خودش را باطل كرد حجي را كه امسال نمي‌رود او را جزو تاركين حج به حساب مي‌آورند، به خاطر ترك مقدمه خدا عقاب نمي‌كند، به خاطر اين كه آن ذي‌المقدمه در اين جا فوت مي‌شود. لذا بر اين شخصي كه مي‌داند مستطيع است واجب است كه خودش نسبت به مقدمات اقدام كند. حالا نسبت به موارد ديگر هم مي‌آييم صحبت مي‌كنيم.

تا اين جا پس روشن شد بر اين كه ملاكي را كه مرحوم نائيني ذكر كردند كه اگر قيود از قيودي باشد كه از ناحيه شارع آمده است، قبل از تعلق وجوب و قبل از تعلق تكليف اين قيود احرازش الزامي نيست مثل كسب طهارت مائيه اين به اصطلاح الزامي نيست اگر اين قيود از قيودي است كه از قبل شرع نيامده بلكه حكم عقل است به انجام آن مقدمات براي تحصيل واجب در اين جا عقل حكم به وجوب اتيان به مقدمه را مي‌كند لأن لايفوت الغرض و لأن لايفوت المكلف به و لأن لايفوت تكليف المتعلق بالمخاطب.