جلسه ۷۶

حالا ما طبق این فتوای معروف می‌گوییم شما آقایان فقها که حکم به شرطیت استطاعت برای وجود حج فرمودید و این مسئله را به عنوان یک مسئلۀ واضح در جواهر مطرح کردید که این مسئلۀ واضحی است که لایشک به احد و یعدّ من الضروره با این عبارت که استطاعت زاد و راحله این شرط برای حج است سوال ما این است که آیا این زاد و راحله تحصیلش هم اختیاری است؟ یا نه تحصیلش اختیاری نیست تحصیلش اجباری است؟ این است قضیه.

پس بنابراین دو مسئله دراین جا مطرح است و شارع ممکن است به یک شرط و به یک امر نسبت به موضوع تکلیف و متعلق تکلیف دو دیدگاه داشته باشد از یک دیدگاه و از یک نظر دیدگاه او دیدگاه اطلاقی است و از نقطۀ نظر دیگر دیدگاه او دیدگاه شرطی است از جهت این که حج بدون زاد و راحله میسّر نمی‌شود و شارع وجوب حج را متوقف بر زاد و راحله کرده است از این نقطۀ نظر خوب زاد و راحله می‌شود شرط وجودی، شرط وجودی حج است که این شرط وجودی حج از ناحیۀ شارع مشخص و معیّن شده مانند مسافت و حد ترخّص و سایر مواردی که این ها فرض کنید که مانند سفر که اقل من عشره ایام باشد یا توطن که اقامه اکثر من عشره ایام باشد این را شارع تعیین کرده است بله شارع یک مبنای عرفی را گرفته که ده روز است ولی آمده گفته این را تعیین کرده است گفته اقامۀ عشره ایام یعد توطناً و اقامه اقل من عشره ایام یعد سفرا و قصراً بر این اساس قصر واتمام صلاة متوقف بر اقامۀ‌عشره ایام و عدم اقامه عشره ایام کرده است ولی گفته است که اقامۀ عشره ایام و اقل من عشره ایام در اختیار خودت است این را در اختیار ما گذاشته است می‌توانیم عشره ایام بمانیم و می‌توانیم در سفر دو روز که ماندیم و سیر شدیم برویم یک جای دیگر خوب تمام شد، دیگر این آسمان و زمین و مردمش هم همی هستند دیگر خوب بلند شویم برویم یک جای دیگر درست شد این را در اختیار انسان گذاشته.