نیّت احرام (3)

أعوذ بالله من الشیطان الرّجیم

بسم الله الرحمن الرَّحِیمِ

در جلسات گذشته بحث راجع به کیفیت احرام بود و عرض شد که احرام یک حقیقت بسیطه است نه مرکبه ولی برای تنجّز و فعلیّتش نیاز به تلفظ اذکار مخصوصه دارد که آن اذکار در روایات مذکور است: «لبّیکَ اللهمّ لبّیکَ لبّیکَ لا شرِیکَ لکَ لبّیکَ إِنّ الحمدَ ... .»¹ البته با خودِ لبیک هم این مسئله منجّز می‌شود. اما احرام در خصوص حج قِران، با إشعار و تقلید منجّز می‌شود و یا فعلیّت پیدا می‌کند.

فقهاء نسبت به مسئلۀ حج و عمره ـ عمرۀ تمتع یا عمرۀ مفرده، حج قِران یا حج إفراد تفاوت نمی‌کند، البته وقتی که از بحث احرام فراغت پیدا کردیم به کیفیت تحقق احرام در حج قِران و إفراد می‌پردازیم ـ می‌فرمایند که باید در حج إفراد، تمتع و قِران، نیّت محقق شود. وقتی که شخص حاجّ در حجّ قِران با خودش هدیْ را سوق می‌دهد، طبعاً باید نیّت قِران کند و نمی‌تواند نیّت إفراد کند و این نیّت قِرانِ خود و احرامش را به‌واسطۀ اشعار یا تقلید؛ یعنی شکافتن کوهان شتر و یا انداختن دو‌تا بند نعل به گردن آن حیوان در اینجا فعلیت دهد. خود اینها هم اسراری دارد که إن‌شاءالله به آن می‌رسیم. این کیفیت عقد احرام او می‌باشد. فقهاء این مسئله را فرموده‌اند.

اما آنچه که به‌نظر می‌رسد این است که در اینجا بنای شارع در خصوص یک تصویر ذهنی از قِران و إفراد نیست؛ یعنی نفس همان حرکت با هدی، موجب عقد احرام حجّ قِران است و یا اینکه فردی که می‌خواهد حج یا عمرۀ تمتع انجام دهد، حرکت او به سوی مکه قبل از حج، خودش حیثیت تمتع به خود می‌گیرد و لازم نیست همان‌طور که امروزه می‌گویند، همه باهم بگویند: «عمره به جای می‌آوریم، احرام می‌بندیم به احرام عمرۀ تمتع قربة إلی الله»! یا اینکه در خارج از موسم أشهر حج بگویند که خدایا احرام می‌بندیم به احرام عمرۀ مفرده با طواف و نماز نسائش، قربة إلی الله! اینها لازم نیست بلکه همین‌که عمره به این شکل منعقد می‌شود، خودش عمرۀ مفرده است؛ نیازی به نیّت جداگانۀ إفراد نیست؛ یعنی عمرۀ مفرده. نیّت إفراد به عنوان جزء متمّم علت برای احرام نیست بلکه تعنون به عنوان خارجی و تحقق خارجی این عمل، در عالم خارج است. وقتی که این عمل در عالم خارج، خارج از أشهر حج قرار می‌گیرد: هذه عمرة مفردة. وقتی هم در أشهر حج قرار می‌گیرد که مترتِّبش حج است: هذه عمرةُ تمتّعٍ أو عمرةُ متعةٍ. یا اینکه اگر حاجی هدی را با خود سوق دهد، یعَدُّ حَجه حَجَّ قِران، نیّت دیگری لازم نیست که بگوید: «خدایا من حجّ قِران انجام می‌دهم»! چون وقتی هدی به ‌همراه دارد، حج او قِران است و دیگر لازم نیست که بگوید: حج قِران انجام می‌دهم. حتی اگر اشتباهاً بگوید: «خدایا من حج إفراد انجام می‌دهم»، اشکال ندارد.