احرام قبل از مواقیت (2)

حالا ممکن است بالاتر از این معنی هم وجود داشته باشد؛ همین‌طور بطن‌ها و اعماقی داشته باشد، هر کدام در راستای خودش، حالا یکی را آدم می‌فهمد.

ممکن است مطالبی که بزرگان گاهی به آن اشراف و اطلاع پیدا می‌کنند، از این باب باشد؛ یعنی وقتی که انسان طبق همین فرمول ظاهری، عادی، کلاسیک و فنی به روش اجتهاد، استنباط و امثال‌ذلک می‌پردازد به نتیجه‌ای از نتایج می‌رسد که مکلف است به آن عمل کند. اگر در خاطر رفقا باشد، همان‌طور که بنده در گذشته گفتم ـ چون دوباره سؤال شد، خواستم به این مسئله تصریح کنم ـ که ممکن است مطالبی باشد که ما نتوانیم به آن مسائل برسیم و تا وقتی که آن مطالب روشن نشود، ما موظف و مکلف بر همین شناخت، وصول، مدرکات و منتجات ظاهری هستیم. موظف و مکلف هستیم که طبق ادلّه‌ای که در دست ما است و اقامه می‌شود، عمل کنیم. اگر قرار باشد که حقیقت بالاتری ارائه شود، بالأخره باید از یک مستمسک ظاهری، منطقی، علمی و فنی برخوردار باشد، همین‌طور نمی‌شود گفت که مسئله این است و باید عمل کرد بلکه باید حساب و کتاب باشد.

لذا شما می‌بینید که در اواخر حیات مرحوم والد ـ رضوان الله تعالیٰ علیه ـ خودشان این رسالۀ صلاة الجمعه را مرور کرده بودند و از نظر اول برگشتند. بنده به یاد دارم در همان زمان شاه وقتی که در مجلسی در طهران بودیم که مرحوم آقای مطهری ـ رحمة‌الله‌علیه ـ و آقا سید ابراهیم کرمانشاهی ـ حفظه الله ـ که فعلاً در قید حیات بوده و در طهران ساکن هستند و یکی دو نفر دیگر حضور داشتند صحبت از نماز جمعه شد. آقای مطهری به مرحوم آقا گفتند:

ظاهراً نظر حضرت‌عالی بر وجوب عینی و تعیینی نماز جمعه فی کلٍّ من الأوقات است.

ایشان فرمودند:

بله، همین‌طور است که شما می‌فرمایید ولی مشروط به حکومت اسلام است.