جلسه ۱۳۳

تلميذ: نماز شكسته را شارع اجازه داده كه مكلف به جماعت بخواند و اگر فرادي بخواند بهتراست، ولي اين‌كه اجازه داده هيچ تقربي براي مكلف ندارد ولو اين‌كه پنج درصد باشد؟

جواب: باید ببینیم این نهی چه نهیی است. یک وقتی است نهیی که شارع می‌کند و می‌گوید لا تَفعَل، انجام نده، در قبالش می‌گوید بهتر این است که انجام ندهی. یک لا تَفعَل داریم یعنی انجام نده، یکی داریم که إن تَفعَل هذا خَیرٌ مِن أن تَفعَل بِهذا. این مطلب شما در مورد دوّم می‌آید. ولي اگر شارع می‌گفت لاتفعل.مثلاً لا تُصَلِ فِی الحَمام. این لا تُصَلِ فِی الحَمام نهی شارع است. نهی در این‌جا یعنی همان لا تُصَلِ. اگر می‌گفت لا تُصَلِ قبلَ الزَوال شما اگر نماز بخوانید نمازتان باطل نیست؟! شما اگر نماز ظهر را قبل از زوال بخوانید، این‌چه فرقی می‌کند با لا تُصَلِ فِی الحَمام؟ هر دو لا تُصَلِ است ديگر. ما می‌خواهیم بگوییم که این نهی در چه مرتبه‌ ای است؟ همین که این نهی خورده به عدم رضایت شارع، آیا رضایت شارع، این مقوله به تشکیک است؟ که من خیلی راضی هستم، کم راضی هست. امّا وقتی که رضایت حتّی به یک درصد هم رسیده است، یعنی همین که رجحان احدالطرفين در این‌جا هست، آیا نهی از طرف مولی صحیح است؟! متمشّی هست یا نه؟ ولو رجحان احدالطرفين یک درصد برسد. خوب وقتی که این‌طور باشد چه‌طور می‌توانیم بگوییم که این مُقَرِبٌ است؟ وقتی که أقلُ ثَواباً است یعنی مُقَرِبٌ. وقتی مُقَرِبٌ یعنی مورد رضایت شارع است. وقتی مورد رضای شارع است یعنی مراد شارع، «إفعَل» به آن تعلق می‌گیرد نه« لا تَفعَل».منتها « إفعَل » مرتبه ضعيف. در مورد استحباب هم مراتب مختلفی داریم. استحباب مؤکد داریم، چطور اين‌كه کراهت مؤکد داریم. کراهت قریب به حرام هم داریم. بعضی از مکروهات، حتّی قریب به حرام‌اند. حتي شبهه بین حرمت و کراهت در آن هست. یا بعضی از استحبابات، استحبابات شبهه‌ي بين وجوب و استحباب است. چنان‌كه در مورد صلاه جمعه بعضي‌ها فتوي به وجوب نداده‌اند، فتوي به استحباب مؤکده با احتیاط واجب داده‌اند حتّی‌یعنی در این حدّ. این یک مرتبه‌ی استحباب است، یک مرتبه‌ی استحباب هم این که گردو را با پنیر در شب هم، این یک مرتبه‌ی استحباب است. پا گذاشتن در مستراح با پای چپ و بیرون آمدن با پای راست هم یک مرتبه‌ی استحباب است. آیا ما این دو مرتبه را یکی می‌دانیم؟! خب بينهما متوسطات، این آخرین مرتبه‌ی پای چپ در دستشویی را یک مورد رضای شارع فرض کنید، مرتبه اش هم که قریب به وجوب است! ولی صحبت در این است که بالاخره رضای شارع در همان مرتبه اَدنی هم، رضاي شارع به آن تعلق گرفته، « لا تَفعَل» ديگر دراين‌جا چه معنا دارد.