جلسه ۱۳۴

يك‌ دفعه مرحوم آقا، به يكي از بستگان نزديك که در مجلسي از مجالس اخلاق، در طهران رفته بود - الآن آن شخص فوت كرده است، حسابهم علي الله ديگر، آدم در مورد بندگان خدا صحبت نكند بهتر است،‌ هرچه خدا خودش مي‌داند- و در آن مجالس شركت كرده بود و خيلي از آن مجلس خوشش آمده بود حالا آن بنده خدايي كه آنجا بود حرف‌هايي زده بود. من نشسته بودم در آنجا كه آن شخص پيش مرحوم آقا آمد و مي‌گفت ما به مجلس فلاني رفتيم و حرف‌هاي خوبي هم مي‌زد. مرحوم آقا نگاهش مي‌كرد سرشان را بلند كردند و گفت: «براي بار دوّم اگر پايت را در آن مجلس بگذاري با شما ديگر قطع رابطه خواهم كرد». برق سه فاز كه هيچ، برق سي فاز از همه جايش پريد. آن‌طوري كه ايشان گفتند اصلاً بايد ترك كند و برود در جزاير خالدات زندگي كند. حالا آن فرد كه حرف‌هاي بدی نمي‌زد، همين كه آمده و از آن مجلس خوشش آمده است، يعني كار دارد چه مي‌شود؟ كار دارد تمام مي‌شود، يعني دارد دل را مي‌برد، دارد اين وضعيت را تغيير مي‌دهد؛ توجه كرديد؟!‌ اينجا خطر است، اينجا بايد قاطع برخورد كرد. فرمودند: اين دفعه اگر پايت را آنجا بگذاري با ما ديگر ارتباط نخواهي داشت. تمام شد¹.

خب حالا شما ببينيد و فرض كنيد كه در اين فضا، وقتي كه مولي راجع به همين مسأله، وقتي كه مولي به واسطه جريانات خارجي، خود فعل ممكن است مورد نظر مولي باشد امّا مسائل ديگر، جريانات ديگر، ملاكات ديگر وقتي كه جنبه نفي را غلبه دهد اين‌طور است. لذا در مورد صوم كه صحبت مي‌كرديم، صوم خودش في حدّ نفسه مستحب است، اين كه دارم خدمت شما عرض مي‌كنم اين يك كليد خيلي مهمي براي استنباط است، خيلي از مشكلات با اين وسيله حلّ خواهد شد. خيلي از روايات همه توجيه مي‌شود، خيلي از مسائلي كه در ارتباط با ماوراء طبیعه كه در اينجا هست مي‌تواند هضم شود و اشكالات برطرف شود. صوم في حد نفسه مي بينيد مورد امضاء شارع است، مثل فرض كنيد كه " الصَّلَاةُ خَيْرُ مَوْضُوعٍ فَمَنْ شَاءَ أَقَلَّ وَ مَنْ شَاءَ أَكْثَرَ ".² خب اين را راجع به صلاة داريم، همين‌طور راجع به صوم هم داريم. مسأله صوم مثل مسأله صلاة است تفاوتي از اين نقطه نظر ندارد. امّا همين صوم وقتي كه در زمان بني‌اميه به عنواني كه: " انّ هذا يومٌ تَبَرَّكَت بِهّ بَنو اُمَيَّهَ وَابنُ اكِلَه الاَكبادِ الَّلعينُ ابنُ اللَّعين" مي‌آيد همين جا در فضاي حکومت بني‌اميه به عنوان روز متبرّك و روز مبارك، روز عاشورایی كه پسر پيغمبر را در آن روز به قتل رساندند، بني اميه به عنوان تبرك، مي‌بينيد روزه مي‌گيرند. وقتي كه آن‌طور است امام صادق علیه‌السلام مي‌فرمايد: روزه روز عاشورا مكروه است³. ما در روایات نداريم كه در زمان اميرالمؤمنين علیه‌السلام روزه روز عاشورا مكروه بود باشد، يعني آيا اميرالمومنين در روز عاشورا روزه نمي‌گرفت؟ فرض كنيد كه كراهت داشت؟ ما روایت نداريم. آيا پيغمبر گفته روزه روز عاشورا مكروه است؟ نه. امّا وقتي به زمان امام صادق مي‌رسيم حضرت مي‌فرمايند كه: روزه روز عاشورا مکروه است، چون بني اميّه امروز را روز مباركي مي‌دانند و به واسطه‌‌ فضاي حاكم بر روز عاشورا، به واسطه تبرّك و شكرانه بر اين جنايت و فاجعه‌ تاريخ، این روز را روزه مي‌گيرند. لذا شيعيان امروز را نبايد روزه بگيرند. صوم روز عاشورا مكروه مي‌شود. امّا آيا همان حُسنش را صوم دارد؟ بله دارد. صوم حُسن خودش را دارد، اين صوم فی حدّ نفسه، مقربٌ. جوعِ در روز عاشورا با جوع و عطش در ساير ايام چه تفاوتي دارد؟ تفاوتي ندارد. همان‌طوري كه در ساير ايام براي انسان جوع حاصل مي‌شود و به واسطه جوع و عطش عبد، تقرب الي الله پيدا مي‌كند در روز عاشورا هم همين‌طور است، فرقي نمي كند.