جلسه ۱۳۶

خُب چه عاملی در این‌جا باعث شده که امام علیه السلام اوّل نهی کنند؟ خُب نهی نکنند! وقتی که یک امری مورد رضای شارع هست، دلیلی ندارد که ما هم بیاییم نهی کنیم. برفرض این که بله مي‌توانیم بگوییم که در یک مورد، آن استحبابِ در یک عمل، آن استحبابش اقلّ است از استحبابِ در شرایط دیگر، داریم. در یک مورد خودِ مستحبات، مستحبات أکیده داریم، غیر أکیده داریم، چطور این که در مكروهات هم مكروهاتِ أکیده و غیر أکیده داریم.

عرض کنم حضورتان که پای راست را در مسجد گذاشتن مستحب است؟ فرض کنید که احترام به پدر و مادر هم مستحب است. امّا کدام یک از این دو استحبابش أکید است؟ تأکُّدش بیشتر است؟ یا فرض کنید که صلاة الیل، که مستحب است، در حدّی که برای رسول خدا بر همان مسأله وجوب باقی بود. فقط منّتاً علی الاُمّة این وجوبش برداشته می‌شود. یعنی در این حدّ این استحباب استحبابِ أکیدی است، از آن طرف نان و پنیر و گردو هم مستحب است. حالا هر دو مستحب است. که پنیر را تنها نخور با گردو بخور تا رفع کراهتش بشود. یا این که فرض کنید پای راست را انسان در مسجد بگذارد یا با دست راست غذا بخورد، این‌ها هم مستحب است. ولی خُب این چه ربطی به آن استحباب صلاة الیل دارد؟! 

در کراهت هم همین‌طور است، در مسأله کراهت هم، کراهت‌های أکیده داریم که این کراهت، قریب به حرمت است. در خیلی از مسائل بعضی‌ها ممکن است حتی فتوای به حرمت بدهند، در بعضی‌ها فتوای به احتیاط بدهند، حكم به احتیاط بکنند، یعنی این قدر کراهت، کراهتِ شدیده و أکیده‌ای است. ولی فرض کنید که پنیر تنها خوردن در شرع آن هم مکروه است.

و اين مسأله، يك مسأله مهمی است یعنی یکی از وظایف مجتهد است که باید حکم را به لحاظِ آن حیثیتِ مبغوضیت و حیثیتِ رضایت شارع و با آن کیفیت به مکلَّف ابلاغ کند، این وظیفه است. اگر إستحباب، إستحبابِ أکید دارد باید بگوید این مسأله، در حدِ واجب مطرح است، اگر کراهت شدیده دارد، باید بگوید، اگر کراهتش هم کراهت عادی و استحباب عادی است این را هم بیان کند. اختیار دیگر با خود مکلَّف است که به چه نحوه نسبت به این مسأله قیام و اقدام می‌کند¹.