جلسه ۱۳۷

ولی از آنجایی که هیچ چیزی در این دنیا بدون شرائط و بدون خصوصیات انجام نمیگیرد، هر چیزی بالاخره باید با یک مقارناتی در این عالم خارج محقق بشود، شما هیچ وقت دیدید که یک وجودی در عالم خارج تحقق پیدا بکند بدون ماهیت؟! یک وجود بدون ماهیت شما به من نشان بدهید. در حالی که، الماهیة اَعدامٌ، البته این هم غلط است. همان‌طوری که قبلا بحث شد، ماهیت امر عدمی نیست بلکه ماهیت همان هویت خارجی وجود است، ما نمیتوانیم بگوییم امر عدم، امر عدمی این است که این با آن هیچ تفاوتی نمیکند درحالی که تفاوت میکند، نه این که دو چیز است، یک چیز است، هر چه هست وجود است، منتهی یک وقتی ما نظر به صقع وجود داریم، این همان مسأله بساطت و صرافت مطرح میشود، یک وقتی نظر به تعیّن خارجی وجود داریم، آن مسائل ماهیات و این‌ها مطرح می‌شود. لذا می‌گویند الماهیات اَعدامٌ این حرف، حرف درستي نيست. 

خب شما كه نمي توانيد دست بگذاريد بر چیزی و بگوييد اين وجود بحت و بسيط است! چه چيزيست وكدام است؟! به هر شکلی باشد و به هر کیفیتی باشد این است. بله اگر انسان از این مراتب تصورات و مراتب صور و حتی مراتب معانی عبور کند و بعد از مرتبه اسماء که باز خود او نوعٌ ماهیةٌ من الوجود است، چون خود اسماء با همدیگر تفاوت میکنند از حیث هویت خارجیشان و از حیث تأثیرشان، مسأله إماته با مسأله خلق فرق میکند، در خلق یک مطلب دیگر است، ایجاد است، در اماته تبدل است، در حالتی که در خلق اين مسأله نیست، در إماته رفتن است، حالا این رفتن یا خلقی بعد از او خواهد آمد یا نخواهد آمد، بالاخره دو قضیه است! قضیه قهاریت با قضیه غیر قهاریت و امثال ذلک متفاوت است، خُب این‌ها همه اسماء هستند.

انسان اگر از این مرتبه عبور کند میتواند یک حقیقتی که دارای ماهیت نیست را ادراک کند و آن دیگر همان حقیقت ذات است که او خود را ادراک میکند، آن دیگر ذات در مرتبه صُقع وجودی خودش هست.