روش بحث خارج

خدا دلش خواسته در سفر منّتی بگذارد که وقتی به سفر می‌روید خوشحال هم باشید؛ لذا فرموده است که نصف آن را هم قبول می‌کنم! حالا می‌گویی که نمی‌خواهم؟! خیلی خری! خدا می‌فرماید که من دو رکعت را به‌جای چهار رکعت حساب می‌کنم اما تو می‌گویی: «من همان چهار رکعت را می‌خواهم»؟! ای نادان! این خر مقدسی می‌شود! چیزی که خدا فرموده همین است، آقا وقتی به حدّ ترخّص رسیدید دیگر باید سفر را قصر حساب کنید باید بگوییم که خدایا، مخلصت هستیم ممنونت هستیم بارک‌الله که چنین چیزی داری! آن‌وقت در همۀ این مطالب حساب است. گاهی اوقات خود نفس می‌خواهد اضافه کند؛ لذا خدا می‌آید جلوی او را می‌گیرد و می‌گوید که باید عبادت را برای من انجام دهی نه برای نفس، اگر دلت می‌خواهد که زیادتر بخوانی، بسیار خوب، اول نماز واجبت را بخوان، آن‌وقت «الصلاة خیرُ مُوضوعٍ فَمَنْ شاء استَقَلّ و مَن شاء استَکثر»،¹ دو رکعت بخوان نافله بخوان دوباره هم بخوان اشکال ندارد اما آن چیزی را که من به‌عنوان واجب می‌گویم، باید همان را انجام دهی.

این روحیه‌ای است که باید در مجتهد خیلی قوی باشد تا بتواند بهتر و دقیق‌تر به مسائل و تکلیف برسد.

در اینجا روایت داریم:

عن أحمد بنِ مُحمّدِ بنِ أبِي نصرٍ عن مِهران بنِ أبِي نصرٍ عن أخِيهِ رِياحٍ قال: قُلتُ لِأبِي‌عبدِالله علیه السلام: إِنّا نُروّى بِالكُوفةِ أنّ عَلِیّاً صلواتُ الله عليهِ، قال: «إِنَّ مِن تَمامِ الحجِّ و العُمرةِ أن یُحرِمَ الرّجُلُ مِن دُويرةِ أهلِهِ» فهل قال هذا علِیٌّ عليهِ السّلامُ؟! فقال: «قد قال ذلِك أمِيرُ المُؤمِنِين صلواتُ الله عليهِ لِمن كان منزِلُهُ خلف المواقِيتِ و لو كانَ كما يقُولُونَ، ما كانَ یَمْنَعُ رسُول الله صلّى الله عليهِ و آلِهِ ، أن لا یَخرُجَ بِثِيابِهِ إِلى الشّجرةِ».²

از امام صادق علیه السلام سؤال می‌کند که در میان مردم کوفه این‌‌طور متعارف است ـ معروف است دهان‌به‌دهان می‌گردد ـ آیا چنین قضیه‌ای صحیح است؟! ببینید امام صادق 74 سال بعد از امیرالمؤمنین علیه السلام آمده است، یعنی 74 سال دربارۀ این قضیه در کوفه صحبت شده است، این‌طور نیست که یک‌دفعه باشد بلکه این مسئله سینه‌به‌سینه و لسان‌به‌لسان به این کیفیت بیان شده است.