روش بحث خارج

اشکال تأسیس اصل قبل از ورود به مبحث

اینکه در صحبت‌ها می‌شنوید بنده عرض می‌کنم: «روشی که می‌گویند: ”قبل از وارد شدن به یک مطلب، تأسیس اصل کنیم،“ غلط است»؛ به‌خاطر همین است، تأسیس اصل قبل از وارد شدن به بحث یعنی چه؟! شما می‌توانید این اصل را بعد هم تأسیس کنید ابتدا باید ببینید که حکم چیست اما دأب بر این است که قبل از ورود به بحث تأسیس اصل می‌شود و می‌گویند که اگر این مسئله به این صورت بود، اصل چیست؟ اگر به آن صورت بود باید به چه اصلی تمسّک کرد؟! شما که هنوز به حکم نرسیده‌اید چطور تأسیس اصل می‌کنید؟! اشکال تأسیس اصل این است همین‌که شما تأسیس یک اصل کردید، نفس شما در آن قسمت اصل، جایگاهی را برای خودش باز کرد و این خطر است، نباید این‌گونه باشد! انسان در ارتباط با حکم، روایت و مدرک امام علیه السلام، ابتدا باید مستقیماً به سراغ روایت، مطالب، حواشی، جوانب و آن چیزهایی که در حوالی آن وجود دارند، برود؛ اگر به نتیجه رسید که فبها و اگر نرسید می‌تواند هزار اصل درست کند، تأسیس اصل کاری ندارد؛ برائت و اشتغال و امثال‌ذلک؛ اینکه دیگر چیز خاصی نیست. پس ما باید به‌طورکلی از این مسئله احتراز کنیم و باید پیش از رسیدن به مطلب امام علیه السلام، کلمات بزرگان و فقهاء را در این مورد به‌طورکلی کنار بگذاریم.

لذا یک مجتهد قبل از مراجعۀ به ادلّه نباید به جواهر نگاه کند بلکه ابتدا باید سراغ وسائل و جوامع احادیث و کتبی که احادیث جامع هستند برود و باید ببیند که حکم در آنها چطور بیان شده است. البته ممکن است ذهنش از بعضی مطالب غفلت کند که اشکال ندارد بعد از اینکه به مطلب رسید دیگر اشکال ندارد که با آن برداشت، کتب فقهاء را هم ببیند مثلاً جواهر و یا سایر کتب را مطالعه کند؛ ممکن است که مطلبی به‌نظر آن فقیه رسیده باشد که به‌نظر این شخص نرسیده است و مطالعۀ آن، نظر او را عوض کند، اشکال ندارد.