لزوم احرام از میقات

روایات در این زمینه زیاد هستند ـ حتماً رفقا مطالعه کرده‌اند ـ از جملۀ آن موارد سؤالی است که اصحاب می‌پرسند، حالا چون روایات زیاد است، خود رفقا مطالعه کنند، من فقط همین‌طور فهرست‌وار عرض می‌کنم؛ بعضی از روایات راجع به افرادی است که جاهلاً یا نسیاناً یا عامداً بدون میقات وارد مکه شده‌اند، حضرت می‌فرمایند که باید برگردند و از خود میقات احرام ببندند مگر اینکه خوف مُضی وقت داشته باشند که در این صورت در بعضی از روایات داریم که حضرت می‌فرمایند: «از اول حرم»؛ یکی از مصادیق اول حرم مسجد تنعیم است و مسجد تنعیم خصوصیتی ندارد، حالا هرجا که شد مثلاً از جهات دیگر بروند، همین‌قدر که از حرم خارج شوند کافی است.

در بعضی از موارد هم داریم که اگر فرصت برای رفتن به خارج حرم نیست از خود مکه احرام ببندند؛ از همان منزلی که در خود مکه است یا از مسجد‌الحرام احرام ببندند؛ احرام برای عرفات، احرام برای حج یا برای عمرۀ تمتع احرام ببندد و عمره را انجام دهد، آن‌وقت احرام برای حج ببندد.

ببینید این‌قدر این مسئله مهم است که امام علیه السلام می‌فرماید که باید برگردد و از خود میقات احرام ببندد، درحالی‌که اگر افراد ـ مخصوصاً در آن زمان ـ می‌خواستند با اسب و کجاوه بروند و برگردند، یک ماه تا دو ماه طول می‌کشید حتی الآن هم فاصلۀ بین مسجد جحفه تا مکه، سه ساعت است، از مسجد شجره پنج یا شش ساعت با ماشین فاصله است.

روایت داریم از کافی که روایتش هم صحیح السند است:

عن حمّادٍ عنِ الحلبی قالَ: سألتُ أباعبدالله علیه السلام عن رجُلٍ نَسی أن یحرِمَ حتّی دَخَلَ الحرمَ، قال: قال أبِی: «یخرُجُ إلی میقاتِ أهلِ أرضِهِ فإن خَشِی أن یفُوتَهُ الحَجُّ أحرَمَ مِن مکانِهِ فإنِ اِسْتَطاعَ أن یخرُجَ مِن الحَرمِ فلْیخْرُجْ ثُمَّ لْیحْرِمْ».¹

حضرت می‌فرمایند که از همان میقاتی که قرار بود احرام بسته شود؛ از یلملم، مسجد شجره، وادی عقیق، جحفه، ذات عرق یا هرجا که هست باید به همان‌جا برگردد؛ یعنی باید دو ماه برگردد و احرام ببندد. این خیلی مسئله است! ببینید ما نگاه به الآن نکنیم که شخصی ماشینی را پنج ساعت کرایه می‌کند و سوار می‌شود و می‌رود و برمی‌گردد. در زمان امام صادق علیه السلام طی کردن بین مکه و مدینه یک ماه طول می‌کشید. حداقل بگوییم که نود فرسخ، بیست روز طول می‌کشید تا بیاید و بیست روز هم برگردد؛ می‌بایست چهل یا پنجاه روز در راه باشد تا به مسجد شجره یا یلملم برسد یا حداقل پانزده روز. خلاصه مسئله به این کیفیت بود. «فإن خَشِی أن یفُوتَهُ الحَجُّ أحرَمَ مِن مکانِهِ» این در مورد خشیّت است، «فإنِ اِسْتَطاعَ أن یخرُجَ مِن الحَرمِ فلْیخْرُجْ ثُمَّ لْیحْرِمْ»؛ از همان خارج حرم احرام ببندد.