بررسی حکم قرائت قرآن در نماز از روی مصحف

سرد این مسئله و جریان این قضیه، ـ لولا مسائل و مقارنات دیگر و امثال‌ذلک ـ این مطلب را برای انسان روشن می‌کند که وقتی شارع مقدس اثری را بر حکمی مترتّب می‌کند، یک نظر عام نسبت به همۀ افراد مصلّی دارد و فقط به کسانی که حافظ سور هستند نظر ندارد.

استحباب تلاوت سورۀ جمعه در شب جمعه در نماز

مثلاً وارد است که در شب جمعه سورۀ جمعه را بخوانند،¹ آیا ثواب‌ها فقط برای کسانی که آن سوره را از حفظ بخوانند، مترتّب می‌شود؟! یا اگر از روی کاغذ باشد، یا از روی دیوار باشد، یا از حفظ بخواند، یا از روی قرآن بخواند، بالأخره سورۀ جمعه در لیلة الجمعه قرائت و تلاوت شود، آن ثواب مترتّب می‌شود؟ کدام‌یک از این دو مطلب هم‌خوانی دارد؟! این مطلب را که خدمتتان عرض کردم به‌خاطر نکتۀ خیلی مهمی است که به‌طورکلی چطور ما از آن حقیقت و مبنای دین فاصله گرفته‌ایم. چطور امکان دارد شارع بگوید که در شب جمعه یا در شب شنبه، یا در صبح دوشنبه، یا در نماز مغرب و عشاء، اگر کسی این سوره را بخواند، این آثار بر او مترتّب می‌شود اما منحصر به کسانی باشد که حفظ هستند و کسی که حفظ نیست، هیچ اثری برای او نیست و آن شخص باید ﴿قُلۡ هُوَ ٱللَهُ أَحَدٌ﴾² و یا سورۀ ﴿قُلۡ أَعُوذُ بِرَبِّ ٱلنَّاس﴾³ بخواند؟! انسان نمی‌تواند با تحریصی که نسبت به این قضیه وارد است، چنین تصوری نسبت به شارع داشته باشد. حالا بگذریم از روایتی از امام رضا علیه السلام که می‌فرماید:

عن الفضلِ بنِ شاذانَ عن الرضا عليه السّلام أنّه قالَ: «أُمِرَ النّاسُ بالقراءةِ في الصلاةِ لِئَلّا یَكُونَ القرآنُ مهجوراً مضیَّعاً و لِیَكونَ محفوظاً مَدروساً» الحديث.⁴

و امثال‌ذلک که همۀ این مطلب را تأیید می‌کنند که نفس سرد و جریان این حکم، اقتضای استحباب قرائت مصحف را در نماز می‌کند، اصل مسئله چنین مطلبی است؛ لذا باهم هم‌خوانی ندارند.