بررسی حکم قرائت قرآن در نماز از روی مصحف

أعوذُ بِالله مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم

بِسمِ الله الرَّحمَنِ الرَّحیم

با توجه به وضعیّتی که سال قبل داشتیم، می‌توانیم بگوییم که به‌طورکلی بحث فقهی متروک شد و جلسات معدودی هم که بود، به مباحث فلسفی گذشت؛ لذا اگر امسال به همان کیفیت پیش برویم، به دستورِ مرحوم آقا ـ رضوان الله تعالیٰ علیه ـ که اطلاع دارید، عمل نکرده‍ایم. امسال بنا را بر این گذاشتیم که ابتدا بحث فقهی باشد و بحث دوم فلسفه باشد. حالا بعضی از روزها اگر موانعی مانند خستگی و امثال‌ذلک مانع از بحث دوم شد، بحث اول به جای خودش باقی باشد.

إن‌شاءالله از جلسۀ‍ بعد ـ اگر خدا بخواهد ـ همان بحث فقهی را ادامه می‌دهیم و به‌دنبال آن بحث فلسفی [را بیان می‌کنیم] ولی سعی می‌کنیم که هر کدام بیشتر از نیم ساعت طول نکشد که به توصیۀ آقایان [اطباء] هم عمل شده باشد.

حکم قرائت قرآن از روی مصحف در نمازهای یومیه

امروز می‌خواستم بحث حج را شروع کنم اما مسئله‌ای پیش آمد و آن مسئله هم خیر بود که ما در مسئله‌ای فقهی تجدید نظر کنیم. از آنجایی که یادم هست یک شب از شب‌های پنج‌شنبه در همین مدرسۀ فیضیه ـ آن موقع که مباحث فقهی، خارج از بحث معمول و متداول کلاسیک مطرح و صحبت می‌شد ـ صحبت از قرائت قرآن از روی مصحف در نمازهای یومیه شد و نتیجۀ صحبت و بحث بر احتیاط قرائت از روی مصحف و عدم جواز در نمازهای مکتوبه و یومیه شد اما گفتیم که در نوافل اشکال ندارد. من در این مدت نسبت به نتیجۀ این بحث، رضایت خاطر نداشتم و این مسئله برای من به‌صورت معمایی باقی مانده بود ولی به کسی نمی‌گفتم، سؤال هم که می‌کردند، در پاسخ می‌گفتم: «مسئله، طبق قاعده و ظاهر به این کیفیت است چون نصّ روایت است و ما از خودمان نمی‌توانیم چیزی بگوییم.»

اما صرف‌نظر از فتوای بزرگان بر جواز قرائت و حتی حکم به استحباب آن حتی سُور عزائم و آیۀ سجدۀ در سور عزائم، در تمام این مراتب و موارد، فی‌حدّنفسه برای من یک سؤال و معما بود که چه اشکالی دارد که مصلّی سوره‌اش را در نماز با نظر به مصحف قرائت کند؟! چه مانعی وجود دارد که در روایات نسبت به این قضیه منع شده است؟! فقهائی هم که در این مسئله فتوا داده‌اند، بعضی قائل به حرمت و بعضی قائل به جواز و بعضی قائل به احتیاط شده‍اند، لابد رفقا در آن زمان تقریرات را مطالعه کرده‍‍‍‍‍‍اند، کلام مرحوم آقا شیخ محمدحسن صاحب جواهر نسبت به این مسئله هم به همین کیفیت بود.¹