موضوعیت داشتن مواقیت برای احرام

اما مسئلۀ کسانی که ترس دارند به وقت نرسند، تفاوت می‌کند چون مصلحت دیگری در اینجا جایگزین آن مصلحت میقاتیه می‌شود مثلاً در روایتی کلینی از حلبی نقل می‌کند:

محمّد بن یعقوب، عن علی بن إبراهیم، عن أبیه، عن ابن أبی عمیر، عن حمّادٍ عنِ الحلبی قالَ: سألتُ أباعبدالله علیه السلام عن رجُلٍ نَسی أن یحرِمَ حتّی دَخَلَ الحرمَ، قال: قال أبِی: «یخرُجُ إلی میقاتِ أهلِ أرضِهِ فإن خَشِی أن یفُوتَهُ الحَجُّ أحرَمَ مِن مکانِهِ فإنِ اِسْتَطاعَ أن یخرُجَ مِن الحَرمِ فلْیخْرُجْ ثُمَّ لْیحْرِمْ.»¹

ببینید حضرت در اینجا نمی‌فرمایند که از محاذات میقات احرام ببندد بلکه می‌فرمایند که باید به همان میقات خودش برود و از آنجا محرم شود، درحالی‌که شخص مسافتی را طی کرده است؛ یعنی این قضیه تا این حد مهم است. فرض کنید از مدینه تا مکه نود یا هفتاد فرسخ است، حضرت می‌فرماید که باید به میقات خودش برود، اگر اهل عراق است باید به میقات خودش برود، اگر اهل شام است باید دوباره به میقات خودش برود، درحالی‌که أدنیٰ الحل، یعنی مسجد تنعیم در آنجا است.

موضوعیت داشتن محرم شدن از میقات

آدم وقتی به این قضیه نگاه می‌کند می‌فهمد که «مَواقیتَ الَّذِی وَقَّتَهُا رَسُولُ الله» فی‌حدّنفسه موضوعیت دارند، یعنی جدای از سایر مسائل اعم از اجزای حج و عمره و امثال‌ذلک، نفس میقات موضوعیت دارد، این‌طور نیست که بگوییم: «اگر از میقات شد که شد، اگر هم نشد از همان اطراف محرم شوید، حالا نیّت شما خیر و صالح باشد، اشکال ندارد»! روی این مطلب نظر است، روی این نقطه حساب است و باید لبیک از این نقطه شروع شود. حضرت می‌فرمایند که داخل مکه شدی باید برگردی، هفتاد فرسخ برو و هفتاد فرسخ هم برگرد، صد و چهل فرسخ یا شصت فرسخ برو و شصت فرسخ برگرد که صد و بیست فرسخ می‌شود، این مسئله به این کیفیت است.

ببینید اینها نکاتی است که دقت در اینها راه استنباط را برای انسان باز می‌کند؛ یعنی فضای تشریع و ملاک را در اختیار انسان قرار می‌دهد تا انسان بداند نسبت به یک مسئله چگونه برخورد کند و بداند فضای محکوم شرع، چه خصوصیتی دارد که امام علیه السلام از آن فضا تعبیر به این مطلب می‌فرماید: «إِنْ خَشِیَ أَنْ یفُوتَهُ الْحَجُّ» یعنی اگر مفسدۀ دیگری در اینجا است، «أَحْرَمَ مِنْ مَکانِهِ فَإِنِ اسْتَطاعَ أَنْ یخْرُجَ مِنْ الْحَرَمِ فَلْیَخْرُجْ ثُمَّ لْیحْرِمْ» یعنی اگر می‌تواند از حرم خارج شود و از أدنیٰ الحل احرام ببندد، این کار را انجام دهد والاّ در خود مکه و از دویرة أهله احرام ببندد.