کیفیت حج نیابی (1)

تمام بودن نماز در شهر مکه و مدینه

حالا یا شکسته می‌خواند یا تمام می‌خواند اما در مکه، نماز تمام است! یادتان نرود که اختصاص به مسجد‌الحرام ندارد، در کل مکه و مدینه نماز، تمام است.

مسئله‌ای که امروزه مطرح شده است و من به درودیوار مسجد سهله دیدم و فتاوای بعضی را هم نقل کرده‌اند که در کل کوفه و حتی مسجد سهله که در آن زمان جزء کوفه بوده است، نماز تمام است، درحالی‌که این‌گونه نیست! فقط در مسجد الکوفه نماز تمام است، در کل کوفه نیست.¹ بنابراین در مسجد سهله و در خارج از مسجد کوفه، نماز قطعاً شکسته است اما در کل مدینة‌النبی و مکه، نماز تمام است. حتی بالاتر از این مطلب این است که در مکه رعایت تقدّم و تأخّر رجولیّت و انوثیّت در نماز لازم نیست؛ یعنی زن و مرد می‌توانند در کنار هم نماز بخوانند و این از خصوصیات مکه است و خیلی عجیب است. این جریانی است که چه نحو ارتباطِ تشریعی و تکوینی و خصوصیت [در اینجا وجود دارد] این مسائل، اعتباری و توهمی نیست. حتی زن می‌تواند در آنجا جلوتر از مرد هم بایستد، حالا اگر مرد زودتر آمد و بعداً زن در جلویش ایستاد و نماز خواند اشکالی ندارد، درحالی‌که در سایر جاها، نماز زن باطل است چون متأخّر از مرد شروع کرده است. این مسئله، سرّ خیلی عجیبی دارد.

تلمیذ: آیا در تمام مکه نماز تمام است؟

استاد: بله، در تمام بلد مکه نماز تمام است.

عجیب است که در اینجا فقط یک روایت از امام صادق علیه السلام داریم که صحیحه است² و آن کسی که اهل فهم، معنا و معرفت باشد سرّ این روایت را می‌فهمد که چطور مکه چنین خصوصیتی دارد ولی مدینه و مسجد کوفه ندارند؛ یعنی یک ‌حکمی است که اختصاص به مکه دارد. این حقیقت ارتباطیّه بین مُلک و ملکوت در خصوص مکه به‌نحوی است که انگار آن مسئلۀ تعلّقات، توهّمات، اعتباریّات، تخیّلات، امور حسیّه، جسمیه، جنسیّه و مُلکیه از آن فضا برداشته شده‌اند؛ یعنی فضایی است که از نقطه‌نظر غلبه و غلیان توحید و ارتباط ملک و ملکوتی و غلبۀ توحید به‌نحوی است که خاصیت مُلکیّت زائل شده است و آن جنبۀ ملکوتیّت که جنبۀ توحید است، آن‌چنان غلبه کرده است که این تفاوت‌ها و تمایزات، دیگر در آنجا معنا و مفهومی ندارد، این خیلی عجیب است.