کیفیت حج نیابی (3)

آقایان از این نکته غفلت کرده‌اند که کیفیت بودن هم در این مسئله تأثیر دارد؛ یعنی برگشت در شب و عدم برگشت. لذا می‌بینیم این قضیه در مورد نیّت شکستن عشرة ایام دخالت دارد؛ اگر شخصی به جایی برود و عشرة ایام قصد کند و قبل از شب بخواهد برگردد ـ مادون مسافت ـ به نیّت او ضرری نمی‌زند اما اگر به مسافت اربعة فراسخ باشد ضرر دارد ولی در مادون مسافت ضرر ندارد. حالا اگر بخواهند شب را بمانند مثل افرادی که به مشهد می‌روند و قصد عشرة ایام می‌کنند اما شب را به طرقبه می‌روند و در آنجا می‌خوابند قصد تمامیتشان در اینجا شکسته می‌شود. شاندیز و زُشک بالاتر از چهار فرسخ هستند و مسئله فرق دارد. طرقبه نزدیک‌تر است ولی بالأخره هرچه هست خارج از این مسافت است. خلاصه می‌بینیم همین جهت عرفی که شخص امشب را در مشهد نیست به عشرة ایام ضربه و ضرر می‌زند.

این مسئله‌ای هم که شما مطرح کرده‌اید فقط جنبۀ عنوان مشیر دارد والاّ ما می‌بینیم که این مسئله اگر بخواهد مطرح شود به‌طورکلی خیلی مسائل تفاوت می‌کند. فرض کنید یک نفر اگر یک ساعت با حمار برود یک فرسخ طی می‌کند اما یک ساعت با طیاره هزار کیلومتر طی می‌کند پس شما بگویید که این هزار کیلومتر هم باعث تحقق عنوان سفر نمی‌شود چون یک ساعت هست. اینکه می‌فرمایند یک روز، به‌خاطر جنبۀ ابتعاد از بلد در اینجا مورد توجه قرار گرفته است که شارع منةً علی‌العباد آمده آن قصد را مترتّب کرده است. حالا فرض کنید ده سال دیگر یک هواپیما بیاید با سرعت صوت حرکت کند و ده هزار کیلومتر را یک ساعته برود یعنی در واقع اصلاً سفر برداشته می‌شود و همه باید همه‌جا نماز را تمام بخوانند! آیا میزان مقداری است که شخص سوار الاغ یا اسب یا قطار می‌شود در واقع آیا سوار شدن میزان است یا دور شدن از شهر؟! اگر سوار شدن میزان است ما طیاره را میزان قرار بدهیم یا ماشین را، بالأخره کدام‌یک را میزان قرار بدهیم؟!