نکاتی مهم در باب حج و احکام آن

تلمیذ: ... برای کسی که به تکلیف عمل نمی‌کند، واجب است یا جایز است که...؟

استاد: اشکالی ندارد چون این مسئله بر ذمّۀ او است، این پولی که الآن می‌خواهد به ورثه بدهد، به چه عنوان است؟ این پول به ورثه تعلق نمی‌گیرد اگر بداند و یا احتمال دهد که ورثه این کار را انجام نمی‌دهند؛ مثلاً شما بدانید که اگر ورثه این پول را بگیرند در دریا می‌ریزند، برای شما حرام نیست که این پول را به آنها بدهید؟! فرض کنید به بچه‌ای که هنوز به حد بلوغ نرسیده است آیا می‌شود پول پدرش را داد؟! نمی‌شود! در آیۀ قرآن می‌فرماید:

﴿وَٱبۡتَلُواْ ٱلۡيَتَٰمَىٰ حَتَّىٰٓ إِذَا بَلَغُواْ ٱلنِّكَاحَ فَإِنۡ ءَانَسۡتُم مِّنۡهُمۡ رُشۡدٗا فَٱدۡفَعُوٓاْ إِلَيۡهِمۡ أَمۡوَٰلَهُمۡ وَلَا تَأۡكُلُوهَآ إِسۡرَافٗا وَبِدَارًا أَن يَكۡبَرُواْ وَمَن كَانَ غَنِيّٗا فَلۡيَسۡتَعۡفِفۡ وَمَن كَانَ فَقِيرٗا فَلۡيَأۡكُلۡ بِٱلۡمَعۡرُوفِ فَإِذَا دَفَعۡتُمۡ إِلَيۡهِمۡ أَمۡوَٰلَهُمۡ فَأَشۡهِدُواْ عَلَيۡهِمۡ وَكَفَىٰ بِٱللَهِ حَسِيبٗا﴾.¹

یعنی قبل از بلوغ بر شما حرام است که پول را بپردازید بلکه باید پول را نگه دارید و صرف مصالح این بچه کنید. این مسئله هم همین‌طور است وقتی که شما پول را به وراث بدهید درحالی‌که این پول به خدا تعلق گرفته است، کار حرامی انجام داده‌اید چون در واقع اینها این پول را ازبین می‌برند. شما باید بگردید تا یک نفر را پیدا کنید، البته این‌طور نباشد که به زحمت بیفتید بلکه برحسب عادی به یک نفر بگویید: «شما به حج می‌روی؟! این پول را بگیر و به حج برو». اینکه به‌دنبال شخصی بگردید جایز نیست، واجب است. در‌صورتی‌که بدانید که نمی‌توانید، نمی‌توانید مال را به آنها بدهید، از این مسائل زیاد اتفاق می‌افتد.

موردی در زمان شاه اتفاق افتاده بود و بنده در جریانش بودم که شخصی در آلمان فوت کرده بود؛ نصرانی بود و مسلمان شده بود. در آنجا بعد از فوت، ورثه جنازه را تشریح و تکه‌تکه و مُثله می‌کنند و پول درمی‌آورند، آن‌وقت این میت در آن مسجدی که بود، مسلمان‌ها آمدند و جلوگیری کردند. ورثه شکایت کردند که اینها برخلاف قانون عمل می‌کنند، دادگاه آنجا نپذیرفت و گفت که چون این میت مسلمان شده بود، دیگر شما نمی‌توانید چنین حکمی کنید و میت هم چون وصیت کرده بود بر اینکه در قبرستان مسلمان‌ها دفن شود ـ چون در آنجا قبرستان مسلمان‌ها وجود دارد ـ لذا دادگاه حکم به نفع هیئت اسلامی در همان هامبورگ کرد.