کیفیت حج اجیر

یکی از قوم و خویش‌های مرحوم والد منزلش در بغداد بود. در همان زمان شاه سفری به عراق داشتیم. مرحوم نجم‌الدین عسکری محقق بود و کتاب‌های متعددی راجع به کلام و امثال‌ذلک داشت. ایشان کتاب‌هایی داشت بسیار قدیمی که الآن اثری از آنها نیست، نویسندۀ بعضی از کتاب‌ها معلوم نبود یعنی در اول کتاب نبود که چه کسی آن را نوشته است ولی وقتی که به مطالبش نگاه می‌کردید، می‌دیدید که همۀ مطالبش متقن و صحیح است.

تلمیذ: مثل جامع الأخبار.

استاد: بله مثل همین جامع الأخبار و غیر از جامع الأخبار همین‌طور کتابی که مرحوم حاجی نوری در مستدرک روایاتی را از آن نقل می‌کند. من راجع به این [کتاب] هم [تحقیق] کردم که این خیلی قدمت و سابقه دارد.

تلمیذ: در این کتاب، روایت از حسن بن محبوب آمده است! امام رضا علیه السلام که از طریق او روایت نقل نمی‌کنند، کتاب وقتی مربوط به امام است پس نقل روایت چه توجیهی دارد؟!

استاد: این کتاب املاء امام رضا نیست، شخصی در آن زمان بوده که مطالبی نوشته است و از امام رضا نقل کرده است؛ مثلاً با خود حضرت صحبت کرده است یا مطالب افرادی را که در زمان حضرت نقل کرده‌اند، نوشته است، این تبدیل به فقه‌الرضا شده است.

تلمیذ: انتساب این کتاب را از کجا تحصیل فرمودید؟ مثلاً از متناظر بودن با روایات دیگر؟

استاد: بله، نظایرش در روایات دیگر هست، ببینید مطلب این است که وقتی انسان با لسان روایت آشنا شود که به آن فقه‌الحدیث و شمّ‌الحدیث می‌گویند، می‌فهمد که این کلام از امام برمی‌آید یا نه، طبعاً هر کسی همین‌طور است، هر کسی در محیط خودش، خانواده‌اش و اشرافی که بر برادرها و خانوادۀ خودش دارد، می‌فهمد. مثلاً من مطالب مختلفی را از مرحوم آقا ـ رضوان الله تعالیٰ علیه ـ می‌شنوم، تا بشنوم می‌گویم که این حرف آقا نیست، بالأخره من پسر ایشان هستم، من می‌دانم ایشان در چه فضایی هستند، در چه موقعیتی هستند، آیا این حرف را می‌زنند یا نمی‌زنند، توجه می‌کنید؟!