اهمیت حج استحبابی از منظر روایات

أعوذ بالله من الشیطان الرجیم

بسم الله الرّحمن الرّحیم

بنای ادعیۀ صحیفۀ سجادیه براساس مسائل توحید و ولایت و اجتماعی و اخلاقی

به‌طورکلی ادعیۀ صحیفه سجادیه براساس مسائل توحیدی، ولایت، اجتماعی، اخلاقی بنا شده است. ‌وقتی که انسان محتوای مفهوم این ادعیه را به‌دست می‌آورد، می‌تواند بر آن اساس، دعاهایی را هم طبق همان مبانی انتخاب کند؛ یعنی مسائل اعتقادی به‌خصوص ولایت و مسائل اخلاقی، ارتباط انسان با خدا، وضعیت و ارتباط انسان. شما اگر بخواهید فقرات دعای ابوحمزه ثمالی را بسط بدهید، می‌شود صحیفۀ سجادیه.

در بحث جلسۀ گذشته خدمت رفقا عرض شد که یک ‌فقیه در مقام استنباط، در وهلۀ اول بدون توجه به ارتکازات عرفیه در اخذ احکام، باید به خود روایت و مفهوم متبادر اوّلاً‌بلااوّل از ادلّه؛ آیات قرآن یا روایات، مراجعه کند؛ زیرا چه‌بسا ممکن است ارتکازات عرفیه براساس تلقین و القاء غلط فضای عرفی و فضای فقهی حاکم بر جامعه استوار باشند.

مثلاً ما در بحث استطاعت ـ همان‌طوری‌که خدمتتان عرض کردیم ـ وقتی که این مطالب را مطرح کردیم، شما خودتان احساس می‌کردید که چقدر این مطالب ثقیل است و من خودم از چهره‌ها و از کیفیت توجه رفقا متوجّه این مسئله می‌شدم که مسئلۀ غریب و جدیدی در حال مطرح ‌شدن است؛ درحالی‌که واقع همین است، البته نه‌اینکه واقع همین باشد؛ به رفقا هم گفته‌ام که من ترس و خوف دارم که اصل قضیه را بگویم، اصل قضیه را هم تا حالا نگفته‌ام! این مطالبی را هم که تابه‌حال گفته‌ایم، أدنیٰ‌المراتب برای تعلق حکم و تکلیف است والاّ مطلب بالاتر از این حرف‌هاست و حتی به‌جاهای خطرناک هم قضایا کشیده می‌شوند!

چه فضایی باید بر آن اذهان و حالت فهم فقهی افراد حاکم بشود تا اینکه بخواهند نسبت به استطاعت چنین مطلبی را مطرح کنند. اگر مطرح نکنند که اگر شما تا شب آخر ماه رمضان مستطیع بودید، در شب آخر ـ چون شب اول شوال ایام تعلق تکلیف است ـ می‌توانید با بخشش مالتان به افراد و هدر دادن مال رفع استطاعت کنید، ‌چنین فضایی در جامعه به وجود نمی‌آید و مردم هم چنین تصوری را نمی‌کنند.