اهمیت حج استحبابی از منظر روایات

فرق حجّ واجب با مستحب

شما به من بگویید که حجّ مستحبی با حج واجب چه فرقی دارد؟! جز اینکه در اولی تکلیف و الزام است ولی در دومی نیست؛ لبیک یکی است، احرام یکی است، مبطلات احرام یکی است، مستحبات احرام یکی است، توجه یکی است، اجزاء یکی است، همه یکی است، تفاوتی نمی‌کند، فقط نیّت متفاوت است که در یکی الزام است و در دیگری استحباب.

فرق امور استحبابیه با عبادات تکلیفیه و الزامیه

چه تفاوتی بین امور استحبابیه و عبادات تکلیفیه و الزامیه است؟! هیچ! توجه کردید؟! خیلی مسئلۀ مهمی است؛ یعنی یکی از نکات کلیدی اجتهاد و استنباط است.

حالا وقتی که امام علیه السلام می‌‌فرمایند: «استَقرِض و حِجّ؛ قرض بگیر و حج انجام بده»، حضرت می‌خواهند چه چیزی را در اینجا برسانند؟! می‌خواهند بفرمایند که در حج مسئله‌ای است، فایده‌ و نتیجه‌ای است که بدون تحصیل و حضور در این مشاهد مشرفه و در این مشاعر و اِتیان به این اجزاء و تکالیف، حاصل نمی‌شود، حالا چه واجب باشد یا مستحب، هردو یکی است یعنی هیچ فرقی بین حجّ واجب و مستحب نداریم تا بگوییم که در حج واجب، آن ظهور تجلی خدا خیلی قوی است اما در حج استحبابی، آن ظهور و تجلی انوار جمالیه و جلالیه کمتر است. اگر شما در حج واجب حضور قلب، صفای خاطر، صدق نیّت، عزم، جد و اهتمام نداشتید نصیبی نمی‌برید گرچه واجب است و اگر در حج استحبابی آن صفای نیّت، صدق، خلوص، اهتمام، عزم، حمیت و حرکت به‌سوی [خدا] به‌نحو اتم باشد، صد برابر حج واجب نصیب می‌برید.

مسئله فقط مسئلۀ تکلیف است؛ یعنی خدا در اینجا نمی‌فرماید که أیها الناس من دو نوع حج دارم؛ یک حج واجب که شرایط، احکام و مسائل جدا دارد، یک حج مستحب که شرایط و مبطلاتش فرق دارد؛ مبطلات احرامش متفاوت است، ملزمات به احرام متفاوت است. این‌طور نیست! سعی صفا و مروه‌ در حج مستحب هفت شوط است, در واجب هم هفت شوط ا‌ست، طواف در هردو هفت شوط است. وقوف به عرفات، مشعر، منیٰ، رمی، همه یک مسئله و یک حقیقت است، یک واحد است.