بحث پیرامون مبدأ نیابت در حج نیابی

این یک مطلب خیلی مهم در استنباط و اجتهاد است که این قضیه در بسیاری از جاها به‌درد می‌خورد و در موارد زیادی کاربرد دارد؛ یعنی می‌شود بگوییم که اصلاً کلیدی است برای اینکه فهم و درک مجتهد را نسبت به شکل‌گیری موضوع حکم، بیان ‌کند.

تحجّر اهل سنت نسبت به تشخیص موضوع و ترتّب حکم

ما می‌خواهیم در خیلی از موارد نحوۀ تشکّل موضوع را هم برعهدۀ شرع بگذاریم؛ یعنی نمی‌خواهیم خودمان فهمی از یک موضوع به‌دست بیاوریم، از «الف» تا «یاء» را می‌خواهیم برعهدۀ شرع بگذاریم و تقریباً یک ملاک عامّی برای این قضیه به‌دست بیاوریم؛ یعنی همان‌طوری‌که اهل تسنن نسبت به احکام شرعی یک نوع تحجّری نسبت به تشخیص موضوع و بعد هم برای ترتّب حکم بر آن دارند ما هم نسبت به این مسئله چنین قضیه‌ای داریم؛ یعنی نمی‌خواهیم هیچ نوع مجالی برای تحول و تغیّر پیدا کنیم.

خیلی از مطالب وارده در شرع و فقه، براساس ملاکات عرفیه

اصلاً خیلی از مطالبی که در شرع و فقه آمده براساس ملاکات عرفیه است؛ یعنی همین ملاکات عرفیه است که یک موضوع را برای آن بار می‌کند و مترتّب می‌کند.

می‌خواهم مثال‌هایی نسبت به این قضیه بیان کنم تا شما متوجه تناقض فتوا در این مسئله شوید، شاید هم تا حدودی به مسئله رسیده باشید. من‌با‌ب‌مثال نسبت به قضیۀ حجاب، چرا دیدن بدن مرد برای مرد اشکال ندارد اما دیدن زن برای مرد و دیدن مرد برای زن ایراد دارد؟ درحالی‌که هردو آدم و انسان هستند. هیچ‌وقت تا حالا به این قضیه فکر کرده‌اید که چطور اگر مرد بخواهد بدن یک‌ مرد را ببیند؛ پایش را ببیند، دستش را ببیند، سرش را ببیند، موی سرش را ببیند ایراد ندارد بلکه به حمام هم می‌روند. حمام مردانه رفته‌اید؟! ـ البته بعضی جاها ‌قدری بیشتر نسبت به این قضیه قائل به توسعه هستند! یک وقت ما در یکی از این بلاد عربی به حمام مردانه رفتیم، دیدیم عجب اینها مثل اینکه خیلی راحت هستند! ما حالا یک حدود از بدنمان پوشش دارد اما اینها هیچ! راحت هستند و از هفت دولت آزادند! مثل اینکه آنها این مطلب را بهتر از ما فهمیده‌اند! استنباطشان از ما بهتر بوده است! حالا ما محدوده‌ای‌ را در پرانتز نگه می‌داشتیم آنها همان پرانتز را هم برداشته‌ بودند! اینها این قضیه را خوب فهمیده بودند که مسئلۀ حجاب دائرمدار یک موضوع دیگری است غیر از آنچه که ما تابه‌حال صحبت و فهم داشتیم! ـ راجع به این قضیه تا حالا فکر کرده‌اید؟! چرا دیدن بدن مرد برای مرد دیگر ایراد ندارد اما برای یک ‌زن ایراد دارد و حرام است؟! این قضیه‌ای است که همه‌جا هست، الآن مطلبی که وجود دارد این است که آدم می‌بیند حتی در تلویزیون بدن مرد را نشان می‌دهند و زن هم می‌بیند، این حرام است، نباید نشان دهند. همان‌طوری‌که برای مرد حرام است، برای زن هم حرام است او هم نمی‌تواند نگاه کند، او هم نمی‌تواند ببیند یا اینکه مثلاً چرا دیدن زن برای زن ایراد ندارد؟ این چه علتی می‌تواند داشته باشد؟