هدف پروردگار از خلقت انسان

باید راه خدا را با اختیار و مجاهده طی نمود

و این راه هم باید با اختیار طی بشود؛ فرق هم نمی‌كند، پیغمبر باشد یا امام باشد یا مردمان عادی؛ پیغمبر هم به آن درجات و مقاماتی كه رسید با مجاهده رسیده است، تكلیف از طرف پروردگار آمد:

﴿يا أَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ* قُمِ اللَّيْلَ إِلَّا قَلِيلًا* نِصْفَهُ أَوِ انْقُصْ مِنْهُ قَلِيلًا* أَوْ زِدْ عَلَيْهِ وَ رَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِيلًا* إِنَّا سَنُلْقِي عَلَيْكَ قَوْلًا ثَقِيلًا* إِنَّ ناشِئَةَ اللَّيْلِ هِيَ أَشَدُّ وَطْئاً وَ أَقْوَمُ قِيلًا﴾ ¹و² همین حالا هم برخیز! خود پیغمبر تمام عبادت‌ها را در كوه حراء³ انجام داده، در آن مكان‌های خلوت، در مدّت چهل سال، و آن درجات و كمالات را طی كرده، حالا كه پیغمبر شده تازه خدا به او می‌گوید: «نصف شب را باید بیدار باشی! یا مقداری كمتر و یا مقداری زیادتر.»

ایستادن در محراب عبادت و دعا و خواست و ذكر و توجّه به پروردگار در شب خوب است. روز كه می‌شود برو در این دریای پهناور عالم كثرت شنا كن. امّا شب بگیر، و روز مصرف كن، شب باید بگیری ها! اگر شب بخوابی نمی‌توانی بگیری، آن‌وقت روز چه مصرف می‌كنی؟! صندوقچه خالی است، چه مصرف می‌كنی؟! شب بیا پُرَش كن، روز برو مصرف كن؛ هیچ هم از سرمایه‌ات كم نمی‌شود و از وجودت هم كم نمی‌شود؛ نشاط و شادابی و عزّت نفس و قدرت و كمال معنوی تو باقی است؛ امّا اگر بخواهی از خود مصرف كنی، این صندوقچه تمام می‌شود، آن‌وقت دست خالی خواهی ماند.

﴿إِنَّا سَنُلْقِي عَلَيْكَ قَوْلًا ثَقِيلًا﴾،⁴ «الآن قول بسیار سنگینی را ما بر تو القاء خواهیم كرد.» این وظایف برای پیغمبر است كه «أَوَّلُ ما خَلَقَ اللَه»⁵ است و أشرف بنی آدم و مخلوقات است، تكلیف بر حسب آن درجات و مقامات می‌آید و پیغمبر هم با آغوش باز گرفته و می‌گوید: أَهلًا و سَهلًا و مَرحَبًا، چشم، خدایا! نوكرت هستم، خدایا من بنده هستم، خدایا تو مدد كن! خدایا مرا به خودم وانگذار! من بنده‌ای هستم ضعیف، فقیر، حقیر، مسكین، ﴿وَ لا يَمْلِكُونَ لِأَنْفُسِهِمْ ضَرًّا وَ لا نَفْعاً وَ لا يَمْلِكُونَ مَوْتاً وَ لا حَياةً وَ لا نُشُوراً﴾ ⁶و⁷