اعمال عمرۀ مفرده و اسرار آن

علی‌کل‌حال اشکال ندارد؛ هرجا ببینید برایتان میسور است، پشتِ مقامِ ابراهیم نماز بخوانید؛ حتماً لازم نیست بروید جلو؛ اگر جلو میسور بود، بیایید جلو؛ اگر نه، بروید عقب. تا آخرِ مسجد الحرام هم اگر جا بود و آنجا نماز بخوانید، نماز درست است؛ اشکالی از این نقطه‌نظر ندارد. تا اینجا می‌شود «نمازِ طواف».

سعی صفا و مروه

طهارت در سعی صفا و مروه مستحب است و واجب نیست

بعد می‌آیید برای سعیِ بینِ صفا¹ و مروه.² در طواف و در نمازِ طواف، طهارت شرط است؛ [اما] در سعیِ صفا و مروه، طهارت شرط نیست و بدون طهارت هم می‌شود؛ و البته بهتر است که انسان با طهارت باشد.³

دعا بر کوه صفا بسیار تأکید شده است

از کوه صفا شروع می‌کند. آنجا دعا دارد؛ بهتر است که انسان دعا را بخواند؛ رو به کعبه بایستد، برای خود، خانواده و دوستان خیلی دعا کند. دعای شروع به سعی تأکید شده‌ است. وقتی که می‌خواهید سعی را انجام دهید، یک مقداری از آن کوه هم بالا بروید و رو به کعبه بایستید. قبل از شروع سعی، دعا مستجاب است؛ و یک دعاهایی دارد.⁴

فلسفۀ سعی، متابعت از خلوص حضرت هاجر و طلبِ «آب حقیقت» است

و باید بدانید که برای چه می‌خواهید سعی کنید؛ همین‌طوری بروید و بیایید؟ یا نه، یک مطلبی پشتِ این قضیه نهفته است و آن متابعت از حضرت هاجر است؛ یعنی حضرت هاجر چطور برای به‌دست آوردن آب برای حضرت اسماعیل دائم به طرف مروه رفت، خیال کرد آنجا آب هست، رفت آنجا دید آب نیست؛ دوباره برگشت به طرف صفا، خیال کرد اینجا آب هست. هفت مرتبه این‌طور [آمد و رفت]. شما هم به طلبِ «آبِ حقیقت» باید این راه را بروید. «آبِ حقیقت»، رسیدن به سرچشمۀ حیات و رسیدن به مقام فناست؛ این مقصود است. آبِ حقیقت، عبارت است از آبی که وقتی انسان آن را بنوشد، دیگر به مقام اطمینان می‌رسد و دیگر «عطشِ پویایی» و «عطشِ پیگیری» از او برداشته می‌شود. و وقتی کسی به آن عالمِ حقیقت و عالمِ معنا برسد، ﴿لَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ﴾⁵؛ دیگر خوف و حزن از آنها برداشته می‌شود. این عملِ حضرت هاجر به‌عنوانِ سمبلِ عملِ ما و همۀ حاجی‌هاست. و عجیب اینجاست که خداوند متعال آمده این عملِ حضرت هاجر را برای همۀ افراد تا قیامت واجب کرده است! و این، حقیقتِ توحید است؛ توحید معنایش همین است. این‌طور نیست که خیال کنید یک کسی باید [حتماً] پیغمبر یا امام باشد، [تا] دیگران از کارهایش تبعیت کنند. در آنجا بین امام و پیغمبر و سایر افراد فرقی نیست. یک زن که با خلوص نیت یک عملی را انجام داده، خدای متعال این عمل را می‌گیرد و به آن ارج می‌گذارد و دیگران را مأمور به متابعت از او می‌کند! یعنی پیغمبر ما هم باید به‌دنبالِ حضرت هاجر بیاید؛ خیلی عجیب است! این قضیه شوخی نیست که حضرت هاجر که این عمل را انجام داده، چون قصدش خدا بوده و خالص بوده و در آن بیابان فقط به‌خاطرِ خدا و تسلیم در برابر تقدیر و مشیّت و ارادۀ او و انداختنِ همۀ کثرات و همۀ جهاتِ هستی [بوده است، خدا پیامبران را نیز ملزم به تبعیت از این عمل می‌نماید].