ولایت تکوینی ملائکه

ما انسان را آفریدیم، ما این غرائز و صفات را در نهاد او به ودیعه گذاشتیم. ﴿كُلاً نُمِدُّ هَؤُلاءِ وَهَؤُلاءِ مِنْ عَطَاءِ رَبِّكَ﴾. بنابراین، وقتی انسان از عقل استفاده می‌کند، در حقیقت از نعمت‌های خداوند استفاده می‌کند؛ اگر انسان از قدرت استفاده کند، در حقیقت از این قدرت و این صفات بزرگِ خداوند متعال استفاده کرده است.

تأثیر متفاوت هر صفت از صفات الهی در امور مختلف

همان‌طور که خداوند متعال می‌فرماید: ﴿وَلِلَّهِ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَى فَادْعُوهُ بِهَا﴾؛¹ «از برای خداست اسماء حُسنیٰ، پس خدا را به آن اسماء بخوانید.» نمی‌فرماید: «لِلّه الإسمُ أو لِلّه صِفةٌ خاصَّةٌ فادْعوهُ بها؛ اسم یا صفت خاصی برای خداست، او را با آن بخوانید.» بلکه می‌فرماید همۀ اسم‌های نیکو برای خداست. یعنی اگر مثلاً در سختی هستی، بگو: یا قاضیَ الحاجاتِ و یا کافیَ المُهِمّات؛ اگر بیمار هستی، بگو: یا شافی و یا کافی؛ اگر [در مضیقۀ مالی قرار داری] بگو: یا رازِق؛ اگر کسی فرزند ندارد، بگوید: یا واهِبَ الوَلَد؛ ﴿يَهَبُ لِمَنْ يَشَاءُ إِنَاثاً وَيَهَبُ لِمَنْ يَشَاءُ الذُّكُورَ﴾.² از صفات خداوند متعال، «واهب» و «مُعطی» است.

هر صفت آثار خاصّ خود را دارد و افرادی که در تأثیر اسماء و صفات خبرویّت دارند، می‌دانند که این اسماء چه خصوصیّات و آثاری دارد، و اینکه آثاری که این اسم خاص دارد، چنین خصوصیتی به این مقدار دارد؛ و خصوصیّاتی که این اسم دارد، در آن اسم دیگر نیست و هکذا؛ و همچنین اینکه چگونه انسان به این اسماء دست پیدا کند و هرکدام را چه تعداد بگوید؛ این مسئلۀ دیگری است که واقعاً بحث عمیقی است.

محال بودن انجام کار بدون استعانت از اسماء الهی

در هر صورت، هر چیز که در عالم تکوین کار انجام می‌دهد و بر انجام مسائل اقدام می‌نماید، ناگزیر است که برحسب ظرفیت و قدرتش، از یک یا چند اسم از اسماء، یا از یک یا چند صفت از صفات خداوند متعال استفاده کند؛ وگرنه محال است که بتواند کاری انجام دهد، بلکه حتی دست خود را حرکت دهد.