ولایت تکوینی ائمه علیهمالسلام و شیعیان
پاسخ به شبهات ولایت تکوینی و اثبات ولایت ائمه و شیعیان
موضوع این سخنرانی پاسخ به شبهات ولایت تکوینی و اثبات ولایت تکوینیِ ائمه علیهمالسلام و شیعیان است. آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی به این شبهات پاسخ میدهند: 1. آیا معنای ولایت، رفع نقص است؟ 2. چه نیازی هست که خداوند، ائمه را واسطۀ اجرای امور قرار دهد؟ 3. آیا علم غیب با بشر بودنِ اولیاء الهی منافات ندارد؟ 4. با توجه به آیۀ ﴿لَوْ كُنْتُ أَعْلَمُ الْغَيْبَ...﴾ چگونه میگوییم پیامبر علم غیب دارد؟ 5. آیا روایات ولایت تکوینی با آیات قرآن تعارض ندارند؟ ایشان در اثنای پاسخ به این سؤالات، به نقل و بررسی روایات دال بر ولایت تکوینیِ ائمه میپردازند و برتری ائمه از تمام خلایق را با دلایل نقلی اثبات میکنند و میفرمایند که شیعیان نیز میتوانند در دسترسی به ولایت تکوینی و علم غیب به ائمه ملحق شوند و شواهد مسئله را بیان میکنند. در پایان میفرمایند که علم غیب از شئون و لوازم ولایت تکوینی است؛ همچنین ولایت تکوینی نیز از ملزومات وصول به کمال است.
مرتب سازی:
ولایت تکوینی ائمه علیهمالسلام و شیعیان
4مطلب دوم: واسطه بودنِ برخی مخلوقات میان پروردگار و خلق
اما مسئلۀ دوم این است که ممکن است برخی بگویند:
خداوند نیازی ندارد که ائمه را واسطۀ بین خود و مخلوقات قرار دهد.
واسطه بودنِ فرشتگان برای انجام امور عالم
ما نیز میگوییم: [بنا بر مطلب شما] خداوند متعال [هم] نیازی ندارد که ملائکه را بین خود و مخلوقات واسطه قرار دهد! چرا خداوند متعال خودش در امور عالم مستقیماً دخل و تصرف نمیکند؟! چرا مثلاً خداوند ملائکۀ عذاب را بهسوی قوم شعیب میفرستد و خودش [بیواسطه] تصرف نمیکند؟! چرا خداوند ملائکۀ قهر و غضب را بهسوی فلان قوم میفرستد؟! چرا خداوند در قرآن کریم میفرماید: ﴿فَالْمُدَبِّراتِ أَمْراً﴾؟1 مدبّرات یعنی ملائکهای که امور عالم ماده و شهادت را تدبیر میکنند. چرا پروردگار خودش [مستقیماً] دخل و تصرف نمیکند؟ چرا خداوند خودش قبض ارواح نمیکند؟ بلکه بین خود و بنده واسطهای قرار میدهد که همان جناب عزرائیل و ملائکۀ تحت ولایت عزرائیل هستند؛ همانطور که آیه نیز به این مسئله تصریح میکند: ﴿الَّذينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلاٰئِكةُ﴾.2 و چرا خداوند وحی را خودش [بیواسطه] بر انبیایش نازل نمیکند و بین خود و پیامبرانش واسطهای را که همان جبرائیل یا روحالقدس است قرار میدهد؟ ﴿نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمينُ * عَليٰ قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرينَ﴾.3 [بنا بر اشکال فوق در اینجا نیز باید بگوییم] این بر وجود نقص در این عالم دلالت میکند! [درحالیکه] این نقص نیست.
بنابراین بدیهی است که اگر ارادۀ خداوند متعال به انجام کاری در عالَم مجردات و عالم ماده تعلق بگیرد، از عوامل و مخلوقات خود استفاده میکند. ملائکه نیز مخلوقات خداوند هستند: ﴿بَلْ عِبادٌ مُكْرَمُونَ * لا يَسْبِقُونَهُ بِالْقَوْلِ وَ هُمْ بِأَمْرِهِ يَعْمَلُون﴾؛4 پس ملائکه بندگان خداوند متعال هستند.
مستلزمِ نقصِ خداوند نبودنِ وساطت ائمه در انجام امور عالم
حال ما چگونه میتوانیم واسطه بودنِ ائمه علیهم السّلام میان خداوند و خلق او را انکار کنیم؟! آیا این موجب استهانت به ساحت پروردگار است؟! آیا این موجب نقص در عالم میگردد؟! همانطور که ملائکه واسطههایی بین خداوند متعال و امورِ عالم و تدبیر آنها میباشند، ارواح ائمه علیهم السّلام نیز با ولایت تکوینی، واسطۀ بین خداوند متعال و ملائکه قرار میگیرند؛ این نقطۀ وحدتِ نزول و اظهار و ابراز اسماء و صفات الهی در عالم ماده و شهادت و در تمام مخلوقات است. ما قائل به این [واسطه بودنِ ائمه] هستیم، مانند آن [که ملائکه را واسطه میدانیم].
- سورۀ نازعات (79) آیۀ 5. نور ملکوت قرآن، ج 2، ص 361:
«پس قسم به فرشتگانی که امور عالم را تدبیر میکنند.» - سورۀ نحل (16) آیۀ 28 و 32. معادشناسی، ج 10، ص 122:
«آنان که چون فرشتگانِ قبض روح، روح آنان را بگیرند و بمیرانند.» - سورۀ شعراء (26) آیۀ 193 و 194. معادشناسی، ج 3، ص 140:
«قرآن را بر قلب تو، روحالأمین فرستاد تا اینکه از بیمدهندگان باشی.» - سورۀ انبیاء (21) آیۀ 26 و 27. نور ملکوت قرآن، ج 2، ص 415:
«بلکه ملائکه بندگان گرانقدر و گرامیِ خدا هستند که از فرمان خدا پیشی نمیگیرند و ایشان به امر او عمل میکنند.»
- سورۀ نازعات (79) آیۀ 5. نور ملکوت قرآن، ج 2، ص 361: