
فلسفۀ نیاز به ازدواج
تبیین عقلانی ازدواج مجدّد و موقت
فلسفۀ نیاز به ازدواج، موضوع محوری این جلسه از بیانات آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی است. ایشان در ابتدا میفرمایند ریشۀ ازدواج، رفع نیاز فطرت است و انگیزههای انسانها از ازدواج متفاوت است؛ سپس پنج مانع مهمّ تحقق ازدواج مجدد در جامعۀ امروز را بیان میکنند. در ادامه، به شبهۀ معنای شرط قرآنیِ «عدالت» در ازدواج مجدد پاسخ داده میشود: عدالت یعنی «رعایت تکلیف حقوقی (مانند نفقه)»، نه «تساوی تمایل قلبی». سپس بحث با پاسخ به شبهۀ دیگری ادامه مییابد: «آیا فاصلۀ سنی پیامبر با عایشه، خلاف فطرت نیست؟» و پیامدهای سختگیری ازدواج را بیان میکنند. آیتالله طهرانی در پایان، جایگاه ازدواج موقت در شرایط مختلف (امکان ازدواج دائم یا نبود آن) را تبیین میکنند و به دو سؤال مهم پاسخ میدهند: 1. حکم ازدواج مجدد برای سالک چیست؟ 2. در ازدواج موقتی که شرط آن مدت طولانی بوده، مرد میتواند بدون رضایت زن، شرط را نقض کند؟
فلسفۀ نیاز به ازدواج
توضیحات:
فلسفۀ نیاز به ازدواج، موضوع محوری این جلسه از بیانات آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی است. ایشان در ابتدا میفرمایند ریشۀ ازدواج، رفع نیاز فطرت است و انگیزههای انسانها از ازدواج متفاوت است؛ سپس پنج مانع مهمّ تحقق ازدواج مجدد در جامعۀ امروز را بیان میکنند. در ادامه، به شبهۀ معنای شرط قرآنیِ «عدالت» در ازدواج مجدد پاسخ داده میشود: عدالت یعنی «رعایت تکلیف حقوقی (مانند نفقه)»، نه «تساوی تمایل قلبی». سپس بحث با پاسخ به شبهۀ دیگری ادامه مییابد: «آیا فاصلۀ سنی پیامبر با عایشه، خلاف فطرت نیست؟» و پیامدهای سختگیری ازدواج را بیان میکنند. آیتالله طهرانی در پایان، جایگاه ازدواج موقت در شرایط مختلف (امکان ازدواج دائم یا نبود آن) را تبیین میکنند و به دو سؤال مهم پاسخ میدهند: 1. حکم ازدواج مجدد برای سالک چیست؟ 2. در ازدواج موقتی که شرط آن مدت طولانی بوده، مرد میتواند بدون رضایت زن، شرط را نقض کند؟
فلسفۀ نیاز به ازدواج
12الآن هم قضایا با سابق فرقی نکرده؛ همان موقع هم همانطور بوده، الآن هم هست. منتها شرایط سختتر شده. گفت: «هرکه طاووس خواهد جورِ هندوستان کشد! هرکه خربزه میخورد پایِ لرزش هم مینشیند!» بالاخره وقتی زنی مسکن میخواهد، باید برای این زن مسکن تهیّه کند؛ فرقی نمیکند بینِ دو تا و سه تا.
آنوقت روی این جهت، دیگر این قبحی که شما [مطرح] کردهاید، برگشتش به همین مسائلِ فرهنگی و مسائلِ اقتصادی و این جهات است؛ قضیه به [این] مسائل برمیگردد. اینکه زن احساس کمبود میکند [به این جهات برمیگردد]. خودِ زنها هم میگویند؛ خیال میکنند [در صورت ازدواج شوهر] توجهِ شوهر به آن سمت میرود و نسبت به این سمت [کمرنگ میشود].
مانع پنجم تعدّد زوجات: غیرت زن
البته صرف نظر از مسئلۀ غیرت، بعضی از زنها هستند که واقعاً بهنحوی محبت به شوهر [دارند] که اصلاً نمیتوانند ببینند، اصلاً نمیتوانند تحمل کنند؛ ممکن است نتواند تحمل کند یا از بین برود؛ یعنی برایش چنین چیزی ممکن نیست. فرض کنید حالا اگر خلافش جایز باشد، یعنی اگر تشریع این بود که زن میتواند برود و به ازدواجِ یک مرد دیگر دربیاید، چقدر مسئله برای یک مرد مشکل است؟ [برای زن هم همین است.] این مسئله به غیرت برمیگردد، نه به محبت. ممکن است که مرد با زنش هم قهر باشد، ولی چنین مطلبی را نمیتواند تحمل کند.
البته در بعضی از ممالک ([مانند] قسمتهای جنوبِ شرقیِ آسیا) این خصوصیات هست که قبیلهها و مانند اینها [دارای رسمِ ازدواج] اشتراکی هستند؛ خلاصه، عامالمنفعه وجود دارد! و آن هم بهخاطرِ کمیِ زن در میانشان است. این مطلب، مطلب فرهنگی است.
شبهه: آیا ازدواج پیغمبر با عایشۀ کمسن، خلاف فطرت نیست؟
تلمیذ: عرضِ من این بود که در زمانِ پیغمبر صلّیاللهعلیهوآلهوسلّم که حضرت در سنِ پنجاهوپنجسالگی، عایشه را که کمتر از نُهساله بوده یا نُهساله بوده، تزویج کردند. اگر این را جزء فطریاتِ زن حساب کنیم که زن بهعنوان کسی که میخواهد سرپناه یا ملجأ داشته باشد و [مرد] نیازهای او را برطرف کند و سن [مرد هم برای او] مطرح نیست [به این ازدواج رضایت داده]، و شرایطِ زمانی هم موافق با این است، [در این صورت] هیچ ظلمی از طرفِ پیغمبر به زن اعمال نشده.
