
فلسفۀ نیاز به ازدواج
تبیین عقلانی ازدواج مجدّد و موقت
فلسفۀ نیاز به ازدواج، موضوع محوری این جلسه از بیانات آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی است. ایشان در ابتدا میفرمایند ریشۀ ازدواج، رفع نیاز فطرت است و انگیزههای انسانها از ازدواج متفاوت است؛ سپس پنج مانع مهمّ تحقق ازدواج مجدد در جامعۀ امروز را بیان میکنند. در ادامه، به شبهۀ معنای شرط قرآنیِ «عدالت» در ازدواج مجدد پاسخ داده میشود: عدالت یعنی «رعایت تکلیف حقوقی (مانند نفقه)»، نه «تساوی تمایل قلبی». سپس بحث با پاسخ به شبهۀ دیگری ادامه مییابد: «آیا فاصلۀ سنی پیامبر با عایشه، خلاف فطرت نیست؟» و پیامدهای سختگیری ازدواج را بیان میکنند. آیتالله طهرانی در پایان، جایگاه ازدواج موقت در شرایط مختلف (امکان ازدواج دائم یا نبود آن) را تبیین میکنند و به دو سؤال مهم پاسخ میدهند: 1. حکم ازدواج مجدد برای سالک چیست؟ 2. در ازدواج موقتی که شرط آن مدت طولانی بوده، مرد میتواند بدون رضایت زن، شرط را نقض کند؟
فلسفۀ نیاز به ازدواج
توضیحات:
فلسفۀ نیاز به ازدواج، موضوع محوری این جلسه از بیانات آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی است. ایشان در ابتدا میفرمایند ریشۀ ازدواج، رفع نیاز فطرت است و انگیزههای انسانها از ازدواج متفاوت است؛ سپس پنج مانع مهمّ تحقق ازدواج مجدد در جامعۀ امروز را بیان میکنند. در ادامه، به شبهۀ معنای شرط قرآنیِ «عدالت» در ازدواج مجدد پاسخ داده میشود: عدالت یعنی «رعایت تکلیف حقوقی (مانند نفقه)»، نه «تساوی تمایل قلبی». سپس بحث با پاسخ به شبهۀ دیگری ادامه مییابد: «آیا فاصلۀ سنی پیامبر با عایشه، خلاف فطرت نیست؟» و پیامدهای سختگیری ازدواج را بیان میکنند. آیتالله طهرانی در پایان، جایگاه ازدواج موقت در شرایط مختلف (امکان ازدواج دائم یا نبود آن) را تبیین میکنند و به دو سؤال مهم پاسخ میدهند: 1. حکم ازدواج مجدد برای سالک چیست؟ 2. در ازدواج موقتی که شرط آن مدت طولانی بوده، مرد میتواند بدون رضایت زن، شرط را نقض کند؟
فلسفۀ نیاز به ازدواج
27ولی در مورد متعه، شارع حق بخشش را به مرد گذاشته؛ و این حق بخشش، حق ابتدایی است. بخشش [ادامۀ مدت متعه] مثل طلاق نیست که [با عدم بخشیدن ادامۀ مدت] یک ظلمی بخواهد در متعه بشود؛ در واقع، در حق بخشش، شارع حتی در اینجا خواسته رعایتِ حالِ زن را بکند. در واقع یک حکم تحمیلی را که مرد بر زن دارد، این تحمیل را شارع تخفیف داده است؛ لذا در متعه نفقه نیست، اسکان نیست، شرایط [عقد دائم] را ندارد.
حالا یک زنی فرض کنید بیست سال خودش را متعۀ یک مرد درآورده است؛ خب این از خدایش است که بعد از یک سال، شوهر راحتش بگذارد، آزاد بگذارد؛ در واقع در بخشش، یک نوع امتیاز برای زن هست.
اما اگر قرار باشد که این بخشش عکس شود؛ یعنی امتیاز بر زن نباشد، بلکه امتیاز برای مرد باشد؛ خب [همانطور] که اینجا نیست. یعنی اگر زن بیاید بگوید: «به این شرط به متعه در میآیم که بیست سال باشد.» دیگر در اینجا حق [بخشش، برای مرد] نیست؛ مرد نمیتواند مخالفت کند.
تلمیذ: پس تبدیل به «حکم» میشود؟
استاد: نه؛ اصلاً تبدیل به حکم نمیشود؛ شرط است؛ شرط در ضمنِ عقد.
اللهمّ صلّ علی محمّد و آل محمّد
