
خصوصیات ماه مبارک رمضان
از منظر روایات و سیرۀ بزرگان
حضرت آیتالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (رضواناللهعلیه) در این جلسه که در روزهای پایانی ماه مبارک رمضان 1419 ه.ق ایراد فرمودهاند، به تبیین جایگاه تکوینی و خصوصیات حقیقی ماه مبارک رمضان از منظر روایات و سیرۀ بزرگان میپردازند. مرحوم استاد با نفی قراردادی بودن زمانهای عبادی، تأکید میکنند که ماههای قمری دارای آثار وضعی و واقعی بر روح انسان هستند که تغییرناپذیرند. در روایات، ماه رمضان را به عنوان ماه ضیافت الهی معرفی شده که در آن حتی نفس کشیدن و خوابیدن نیز عبادت محسوب میشود. در ادامه، حضرت استاد بر اهمیت خاص دهۀ پایانی این ماه تأکید کرده و آن را فرصتی استثنایی برای رسیدن به عالیترین مراتب معرفت و عبودیت میدانند. در نهایت، بهرهمندی از این فیوضات به حسنظن بنده نسبت به پروردگار و همت او برای نیل به کمالات انسانی وابسته دانسته شده است.
خصوصیات ماه مبارک رمضان
توضیحات:
حضرت آیتالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (رضواناللهعلیه) در این جلسه که در روزهای پایانی ماه مبارک رمضان 1419 ه.ق ایراد فرمودهاند، به تبیین جایگاه تکوینی و خصوصیات حقیقی ماه مبارک رمضان از منظر روایات و سیرۀ بزرگان میپردازند. مرحوم استاد با نفی قراردادی بودن زمانهای عبادی، تأکید میکنند که ماههای قمری دارای آثار وضعی و واقعی بر روح انسان هستند که تغییرناپذیرند. در روایات، ماه رمضان را به عنوان ماه ضیافت الهی معرفی شده که در آن حتی نفس کشیدن و خوابیدن نیز عبادت محسوب میشود. در ادامه، حضرت استاد بر اهمیت خاص دهۀ پایانی این ماه تأکید کرده و آن را فرصتی استثنایی برای رسیدن به عالیترین مراتب معرفت و عبودیت میدانند. در نهایت، بهرهمندی از این فیوضات به حسنظن بنده نسبت به پروردگار و همت او برای نیل به کمالات انسانی وابسته دانسته شده است.
خصوصیات ماه مبارک رمضان
9اهتمام خاص بزرگان به دهۀ آخر ماه مبارک رمضان
حالا این قضیه چه بوده که ما میبینیم پیغمبر اکرم و حتی بعضی از بزرگان (که مرحوم آقا [علامه طهرانی] ـ رضوان الله علیه ـ میفرمودند، مثل مرحوم قاضی یا همینطور خود مرحوم حداد، یا آنچه ما از خود ایشان میدیدیم) دهۀ آخرشان با سایر روزها فرق میکرد. یعنی حال پیغمبر در این دهۀ آخر با آن دو دهۀ قبل فرق میکرد.
مرحوم قاضی را در این دهۀ آخر کسی نمیدید؛ اصلاً بهطور کلی از نجف بیرون میآمد و به کوفه میرفت و در آنجا، در مسجد کوفه ـ خدا إنشاءالله قسمت همه کند ـ بیتوته میکرد. همۀ اولیا این دهۀ آخر را خیلی مغتنم میشمردند؛ یعنی آن بیست روزِ [اول] را مقدمهای برای ادراکِ این دهۀ [آخر] به حساب میآوردند.
خب، حالا این پیغمبر را شما لحاظ کنید، در چه مقامی است؟ در مقامی که خداوند متعال به پیغمبر میفرماید: «ما تمام قوای عالم خلقت را در اختیار تو گذاشتیم.» در یک چنین مقامی است. کسی که میتواند در تمام عالم خلقت دخل و تصرف کند از یک طرف، و افرادی مثل ما ـ که خب حالا من نسبت به خودم عرض میکنم چیزی در بساط نداریم و سراسر فقر و بدبختی و بیچارگی هستیم ـ از طرف دیگر؛ از پیغمبر با آن رتبه تا افرادی مثل ما، همه در این ماه فیض میبریم. منتها هر کسی روی حسابِ خودش و به مقدار خودش و به [میزان] ظرفیت خودش و برطبق آنچه که بین خودش و خدا، دل خودش را پاک کرده است.
اهمیت حسن ظن به خدا در دریافت فیوضات
در حدیث قدسی وارد است ـ من این را که خدمتتان عرض میکنم، دیگر شما حدیث مفصل بخوانید ـ خدا میگوید:
اگر میخواهید ببینید من نسبت به یک بندهام چه نظری دارم، ببینید او نسبت به من چه نظری دارد.1
ما نسبت به خدا چه نظری داریم؟ اگر خدا را نسبت به خودمان یک خدای رحیم، رئوف، عطوف، بامحبت، از مادر مهربانتر، از پدر مهربانتر و از خود به خودِ آدم، مهربانتر دیدیم، خدا هم با ما همینطور است.
- . الکافی، ج 2، ص 72:
«... عَن أبِی الحَسَنِ الرّضا علیه السّلام قالَ: أحسِنِ الظّنَّ بِاللهِ فَإنّ اللهَ عَزّ وَ جَلّ یَقولُ: أنا عِندَ ظَنِّ عَبدِیَ اَلمُؤمنِ بی؛ إن خَیراً فَخَیراً و إن شَرّاً فَشَرّاً.» ترجمه:
«امام رضا علیه السّلام فرمودند: «به خداوند خوشبین باش؛ زیرا خدای عزّوجلّ میفرماید: من نزد گمانِ بندۀ مؤمن خویش هستم؛ اگر نیکو باشد، نیکی و اگر بد باشد، بدی [بهرۀ او خواهد بود].» (محقق)
- . الکافی، ج 2، ص 72:
