ترجمه و بیان رسالۀ حقوق امام سجاد علیه السلام

حق استاد

و حَقُّ سائِسِکَ بِالعِلمِ التَّعظیمُ لَهُ و التَّوقیرُ لِمَجلِسِهِ و حُسنُ الِاستِماعِ إلَیهِ و الإقبالُ عَلَیهِ، و أن لا تَرفَعَ عَلَیهِ صَوتَکَ [صَوتَکَ عَلَیهِ] و لا تُجیبَ أحَدًا یَسألُهُ عَن شَی‌ءٍ حَتّیٰ یَکونَ هو الَّذی یُجیبُ، و لا تُحَدِّثَ فی مَجلِسِهِ أحَدًا و لا تَغتابَ عِندَهُ أحَدًا، و أن تَدفَعَ عَنهُ إذا ذُکِرَ عِندَکَ بِسُوءٍ، و أن تَستُرَ عُیوبَهُ و تُظهِرَ مَناقِبَهُ، و لا تُجالِسَ لَهُ عَدوًّا و لا تُعادِیَ لَهُ وَلیًّا، فَإِذا فَعَلتَ ذَلِکَ شَهِدَت لَکَ مَلائِکَةُ اللهِ بِأنّکَ قَصَدتَهُ و تَعَلَّمتَ عِلمَهُ لِلَّهِ جَلَّ اسْمُهُ لا لِلنّاس.¹

«حق آن کسی که تو را تربیت دینی می‌کند و به احکام و قرآن و حدیث و سیرۀ پیغمبر آشنا می‌کند و تعلیم می‌کند تو را نسبت به امور دینی، این است که او را تعظیم کنی و توقیر کنی، در مجلسِ او محترم بنشینی، و خوب کلمات او را استماع کنی، و دائماً به او اقبال کنی و روی بیاوری، و در پیش او صوت و صدای خود را بلند نکنی [و] آهسته صحبت کنی، و اگر کسی از او سؤال می‌کند، جواب ندهی، صبر کنی، بگذاری خود او جواب بدهد.

و در مجلس و محضر او از کسی بیانی نکنی و سخنی نگویی و داستانی ذکر نکنی، و در نزد او از احدی غیبت نکنی؛ و زمانی که در غیبت او و پشت سر او، کسی او را به بدی یاد کرد، با شدت از او دفاع کنی و عیب‌های او را مستور کنی و مناقب و محاسن او را ظاهر کنی، و با احدی از دشمنان او مجالست نکنی و با دوستان او دشمنی نکنی.

زمانی که این کارها را انجام دادی، ملائکۀ پروردگار شهادت می‌دهند به اینکه تو در این علم که از او می‌خواهی بیاموزی، قصد خدا کردی و تعلّم کردی علم خود را برای خدای عزّ و جلّ، نه برای مردم و خوش‌آمد آنها و حُطام دنیا.»

این مقداری از آن رساله بود و شاید تقریباً سه‌ربع دیگر از این رساله باقی باشد. إن‌شاءالله هر روز مقداری بیان می‌کنیم تا به خواست خدا تمام شود.