ترجمه و بیان رسالۀ حقوق امام سجاد علیه السلام

حق نماز

و حَقُّ الصّلاةِ أن تَعلَمَ أنّها مِرقاةٌ (أو وِفادةٌ) إلَی اللهِ عَزّ و جَلّ و أنّکَ فیها قائِمٌ بَینَ یَدَیِ اللهِ عَزّ و جَلّ، فَإذا عَلِمتَ ذَلِکَ قُمتَ مَقامَ الذَّلیلِ الحَقیرِ الرّاغِبِ الرّاهِبِ الرّاجِی الخائِفِ [المِسکینِ] المُستَکینِ المُتَضَرِّعِ المُعَظِّمِ لِمَن کان بَینَ یَدَیهِ بِالسُّکونِ و الوَقارِ و تُقبِلُ عَلَیها بِقَلبِکَ و تُقیمُها بِحُدودِها و حُقوقِها.

«نماز بر انسان یک حقی دارد [و] انسان باید حق نماز را ادا کند. حقی که نماز بر تو دارد، این است که بدانی که آن نماز حکم یک نردبانی دارد که از پله‌های او بالا می‌روی به‌سوی خدا و به‌وسیلۀ آن وُفود می‌کنی و وارد می‌شوی بر خدا عزّ و جلّ و تو در حال نماز، ایستاده‌ای بین دو دست پرودگار عز ّو جلّ.

پس زمانی که این را دانستی، در حال نماز می‌ایستی در پیشگاه پرودگار، ایستادنِ یک عبد ذلیل حقیری که رغبت به رحمت خدا دارد و از عذاب خدا ترسناک است، امید به فضل و کرم خدا دارد و از عذاب خدا و اعمال سیّئۀ خود می‌ترسد و با حالت فقر و استکانت و تضرع، نماز می‌خواند و تعظیم می‌کند و تجلیل می‌کند در حال نماز آن کسی را که در مقابل او ایستاده است، و برای او نماز می‌خواند با حال سکون و وقار. و اقبال می‌کنی در حال نماز به قلب خودت نسبت به ساحت مقدس پرودگار و نماز را اقامه می‌کنی از اول تا به آخر با تمام حدود و حقوقی که برای نماز معیّن شده است. این حق نماز.»

حق حج

و حَقُّ الحَجِّ أن تَعلَمَ أنّهُ وِفادَةٌ إلیٰ رَبِّکَ و فِرارٌ إلَیهِ مِن ذُنوبِکَ و فیهِ قَبولُ تَوبَتِکَ و قَضاءُ الفَرضِ الَّذی أوجَبَهُ اللهُ عَلَیکَ.

«حقی که حج بر تو دارد این است که بدانی کسی که حج می‌کند وارد می‌شود به‌سوی پرودگار خود و فرار می‌کند از دست گناهان و سیّئات خود، در عالم رحمت و سعۀ فضل و کرم خدا. و در حج باید بدانی که موجب قبولیِ توبۀ تو و برآورده شدن آن امری است که خداوند علیّ أعلیٰ بر تو واجب کرده است و بر عهدۀ تو گذاشته است.»