ترجمه و بیان رسالۀ حقوق امام سجاد علیه السلام

حق قربانی

و حَقُّ الهَدیِ أن تُریدَ بِهِ اللهَ عَزّوجَلّ و لا تُریدَ بِهِ خَلقَهُ و لا تُریدَ بِهِ إِلّا التَّعَرُّضَ لِوَجهِ اللهِ عَزّ و جلّ و نَجاةَ رُوحِکَ یَومَ تَلقاهُ.

«حق هَدْی [و] قربانی‌ای که می‌کنی [و] با خود می‌بری مکه، در خود مکه... (اگر عمره انجام می‌دهی به عمرۀ مفرده، و اگر حج انجام می‌دهی به حج قِران یا حج تمتّع؛ و در منیٰ قربانی می‌کنی، اسم آن قربانی، گاو یا گوسفند یا شتر باشد، اسم او هَدْی است.) آن هَدْیی را که با خود می‌بری و در آنجا قربانی می‌کنی، حقی دارد؛ حقش این است که به‌واسطۀ آن قربانی، اراده کنی خدای عزّ و جلّ را (یعنی وصول به مقام فنا و لقاء پروردگار) و اراده نکنی از این قربانی، مخلوقات را و اراده نکنی مگر تعرّض لِوَجهِ الله عَزّ و جَلّ، که در این قربانی، هیچ غرض و هیچ مقصدی نیست مگر اینکه پروردگار قبول کند و در اثر این قربانی که فنائی است، نمونه‌ای از فناء نفس و ذات انسان در مقابل پروردگار و وصول به مقام لقاء او باشد؛ و دیگر نجات و رستگاری و آزادی روح توست در روزی که خدای علیّ أعلیٰ را ملاقات می‌کنی.»

حق پادشاه

و حَقُّ السُّلطانِ أن تَعلَمَ أنّکَ جُعِلتَ لَهُ فِتنَةً و أنّهُ مُبتَلًی فیکَ بِما جَعَلَهُ اللهُ عَزّوجَلّ لَهُ عَلَیکَ مِنَ السُّلطانِ و أنّ عَلَیکَ أن لا تَتَعَرَّضَ لِسَخَطِهِ فَتُلقِیَ بِیَدَیکَ إلَی التَّهلُکَةِ و تَکونَ شَریکًا لَهُ فیما یَأتیکَ [یَأتی] إلَیکَ مِن سُوءٍ.

«حقّ سلطان و حاکم، آن است که بدانی که خدای علیّ أعلیٰ تو را نسبت به او فتنه قرار داده؛ یعنی وجود تو را موجب آزمایش و امتحان او قرار داده، و او مبتلاست به تو به‌واسطۀ آن حقوقی که پروردگار علیّ أعلیٰ برای تو بر عهدۀ او قرار داده و گرفتار توست.

و باید بدانی که متعرّض سَخَط و غضب او نشوی تا با دست خود، خود را به تهلکه بیندازی؛ و در این‌صورت اگر اختیاراً با دست خود، خود را به تهلکه بیندازی، شریک خواهی بود با او در آن سوء و گزندی که از جانب او به تو می‌رسد.»