
شدت ظهور خدا حجابى براى انسانهاى كثرتگرا
شرح علت مخفی بودن خداوند با وجود حضور دائمی او در تمام عالم
چرا خداوند با وجود اینکه «نور آسمانها و زمین» و حاضر در همه جاست، از دیدگان ما مخفی است؟ علامه سید محمدحسین حسینی طهرانی(رضوان الله علیه) در نهمین جلسه از سلسله مباحث تفسیر آیه نورکه در٢٠ شعبان، سال ١٣٩٦ قمری ایراد شده است، به این پارادوکس عرفانی پاسخ میدهد. ایشان میفرمایند علت این حجاب، دوری یا غیبت خداوند نیست، بلکه شدت ظهور و نزدیکی بیش از حد اوست. حضرت استاد برای تبیین این مطلب، از تمثیلهای متعددی استفاده میکند، از جمله ماهی در آب که از آب بیخبر است، و یا مردمی که اگر خورشید هرگز غروب نمیکرد، گمان میکردند نور ذاتی خود زمین است. حجاب حقیقی، کثرتگرایی و نگاه استقلالی به موجودات است و راه برداشتن آن، تهذیب نفس و پاک کردن غبار تعلقات از چشم دل و تغییر نگاه از کثرت به وحدت و از «خود بینی» به «خدا بینی» است.
شدت ظهور خدا حجابى براى انسانهاى كثرتگرا
9چطور نمیتوانیم بگوییم؟! چیزی از دور جلو میآید، نزدیک میشود، امّا اگر از اوّل نزدیک شد و با وجودِ انسان متّحد شد، نه اینکه دو چیز بود متّحد شد، یعنی: آن هستی و قوامِ هستیِ اصلِ انسان خداست و ما به برکت او موجودیم، اینقدر نزدیک شد که عنوانِ لفظ قُرب و نزدیک بودن، اینجا شاید به عنوان مسامِحه باشد، ما این را چطور باید پیدایش کنیم؟! آخر این چقدر نزدیک است؟! اگر نزدیک باشد، یک متر با انسان فاصله داشته باشد، انسان میبیندش، نیم متر، یک سانتیمتر، یک میلیمتر، یک میکرون، هرچه بگویید؛ امّا آنقدر از من به من نزدیکتر شده که من به او قائم شدم، و او ظاهرتر از من شده، این خیلی عجیب است!
﴿وَنَحۡنُ أَقۡرَبُ إِلَيۡهِ مِنۡ حَبۡلِ ٱلۡوَرِيدِ﴾1 این را چه قسم پیدا کنیم؟! ما که الآن چشم باز میکنیم، موجوداتی که اینجا هستند میبینیم، موج شعاعی در چشم منعکس میشود، به برکت آن موج اشیاء دیده میشوند، اینطور نیست؟! پس چرا ما موج را نمیبینیم، اشیاء را میبینیم؟!
چون موج اینقدر نزدیک است که با چشم ما اتّحاد پیدا کرده و به برکت آن موج اینصورت در چشم منعکس میشود، لذا تا چشم باز میکنیم آن موجی را که بین ما و بین اشیاء رابط است، نمیبینیم، با اینکه زودتر از اشیاء است. این نوری که در چشم منعکس میشود و صورت را در چشم تصویر میکند، زودتر از خودِ تصویر در چشم پیدا میشود، ولی چرا ما درک نمیکنیم؟! هیچ جایِ شکّ و شبهه نیست، که هر شیئی که در چشم منعکس میشود، به واسطۀ انعکاس است، ولیکن انعکاس آن را ما نمیبینیم ولی خودِ شیء را میبینیم؛ این به واسطۀ شدّتِ قُرب است. چه اندازه نزدیک است؟ اینقدر نزدیک است که از نزدیک هم نزدیکتر! تا اینکه میتوان گفت که استعمال لفظِ نزدیک در اینجا مجاز است. لذا میگویند: ای خدای قریبترین! یا أقرب الأقربین! یا قریب! چه بگویند دیگر؟ انبیاء چه قِسم برای ما بیان کنند؟! مگر در قاموس لغت، غیر از این الفاظ چیزِ دیگری هست؟! اینها میخواهند آن مطلب را برسانند، منتهیٰ با این الفاظ، میگویند: قریب.
- سوره ق (٥٠) ذیل آیه ١٦.
