اهمّیت حدیث عنوان بصرى در سیر و سلوك

 [حال باید ببینیم که] ذکر و ورد چه اثری در نفس انسان به وجود می‌آورد؟

بیان امیرالمؤمنین در التزام اولیاء الهی به یاد خدا

 امیرالمؤمنین علیه السّلام در صفت اولیای خدا عبارتی دارند که در امشب فقط یک ترجمۀ تحت‌اللفظی می‌شود و چون مقدمه خیلی طول کشید، إن‌شاءاللَه بقیۀ مطالب را برای شب‌های دیگر قرار می‌دهیم.

 حضرت می‌فرمایند:

وَ إنَّ لِلذِّکرِ لَأهلًا أخَذوهُ مِن الدُّنیا بَدَلًا، فَلَم تَشغَلهُم تِجارَةٌ و لابَیعٌ عَنه. «خداوند متعال برای ذکر، اهلی قرار داده است که اینها به‌جای دنیا و پرداختن به آن، به ذکر می‌پردازند و تجارت و بیع آنها را از ذکر مشغول نمی‌کند.»

 منظور از ذکری که در اینجا امیرالمؤمنین می‌فرماید، «وِرد» نیست؛ بلکه منظور از ذکر در اینجا به یاد خدا بودن است. و چون اوراد عبارت است از تسبیحات و تحمیدات و بیان صفات جمالیّه و جلالیّۀ پروردگار، لذا انسان به‌تبع در وِرد فقط متمرکز و متمحّض در ذات و صفات جلالیّه و جمالیّۀ او خواهد بود. ازاین‌باب به اوراد هم اذکار گفته می‌شود. اما حقیقت ذکر، عبارت است از: «یاد خدا» که إن‌شاءاللَه این مطلب بعداً خواهد آمد.¹

بیان امیرالمؤمنین در اشراف اولیاء الهی بر عالَمِ آخرت

یَقطَعونَ به أیّامَ الحیاةِ، و یَهتِفونَ بالزّواجِرِ عن مَحارِمِ اللَه فی أسماعِ الغافلینَ. «اینها افرادی هستند که زندگانی را به‌واسطۀ ذکر سپری می‌کنند و دائماً بانگ دورباش از محارم الهی را در گوش‌های غافلین سرمی‌دهند.»

و یَأمُرونَ بالقِسطِ و یَأتَمِرونَ به، و یَنهَونَ عن المنکَر و یَتَناهَونَ عنه. «امر به عدل و داد می‌کنند و خودشان هم پیشاپیشِ افراد عمل می‌کنند، و از مسائل منکر، نهی می‌کنند و خودشان هم به این نواهی، جلوتر از بقیه جامۀ عمل می‌پوشند.»

فَکَأنَّما قَطَعوا الدُّنیا إلَی الأخِرة و هُم فیها، فَشاهَدوا ما وَراءَ ذلِک. «اینها دنیا را طی کردند و به آخرت رسیدند و در آن مستقر شدند، با اینکه هنوز در دنیا هستند. اینها به غیر از آنچه در دنیاست، به مشاهدۀ ماوراء دنیا رسیدند.»