
اهمّیت حدیث عنوان بصرى در سیر و سلوك
دستور سلوکی امام صادق علیه السلام به سالکان راه خدا
بعد از فوت مرحوم علامۀ طهرانی، برخی از ارادتمندان ایشان از آیتاللَه سید محمدمحسن حسینی طهرانی درخواست تشکیل مجالس انسی را جهت تبیین مبانی علامۀ طهرانی داشتهاند، که ایشان شرح حدیث عنوان بصری را موضوع این جلسات قرار میدهد. «عنوان بصری»، نام پیرمردی است که در جستجوی علم به نزد امام صادق علیهالسلام آمد. بسیاری از عرفاء و مربیان نفوس، از جمله آیتالله سید علی قاضی، عمل به دستورات امام صادق علیهالسلام به عنوان بصری را برای عبور از نفس امّاره، ضروری دانستهاند. جلسۀ اول شرح حدیث عنوان بصری، بهنوعی مقدمۀ شروع شرح این حدیث شریف است.
اهمّیت حدیث عنوان بصرى در سیر و سلوك
توضیحات:
بعد از فوت مرحوم علامۀ طهرانی، برخی از ارادتمندان ایشان از آیتاللَه سید محمدمحسن حسینی طهرانی درخواست تشکیل مجالس انسی را جهت تبیین مبانی علامۀ طهرانی داشتهاند، که ایشان شرح حدیث عنوان بصری را موضوع این جلسات قرار میدهد. «عنوان بصری»، نام پیرمردی است که در جستجوی علم به نزد امام صادق علیهالسلام آمد. بسیاری از عرفاء و مربیان نفوس، از جمله آیتالله سید علی قاضی، عمل به دستورات امام صادق علیهالسلام به عنوان بصری را برای عبور از نفس امّاره، ضروری دانستهاند. جلسۀ اول شرح حدیث عنوان بصری، بهنوعی مقدمۀ شروع شرح این حدیث شریف است.
اهمّیت حدیث عنوان بصرى در سیر و سلوك
15فَکأنَّما اطَّلَعوا غُیوبَ أهلِ البَرزَخِ فی طولِ الإقامَةِ فیهِ، وَ حَقَّقَتِ القیامَةُ عَلیهِم عِداتِها. «کأنّ اینها در طول اقامتی که در برزخ دارند بر احوال غائب اهل برزخ، مطّلع شدند. و قیامت با تمام وعده و وعیدهایی که به آنها داده شده است، برای اینها مجسّم شده و واقعاً قیامت را دیدهاند.»
فَکَشَفوا غِطاءَ ذلکَ لِأهلِ الدُّنیا حتَّی کأنَّهُم یَرَونَ ما لا یَریَ النّاسُ و یَسمَعونَ ما لا یَسمَعونَ.1 «اینها افرادی هستند که تمام آنچه را به آنها وعده داده شده، همه را دیدهاند و دارند پرده را برای مردم برمیدارند.»
مطالب اولیاء الهی، پردهبرداری از واقعیت، نه وعدۀ کورکورانه
مطالبی را که بزرگان میگویند، پردهبرداری از حقایقی است که برای ما مخفی است. نه اینکه به ما وعده بدهند که بروید این کار را بکنید [تا فلان نتیجه را ببرید]! نه، اینها پرده را برای ما برمیدارند و میگویند: ای مردم! ما رفتیم عمل کردیم و دیدیم، شما هم بیایید عمل کنید و ببینید! ما رفتیم این واقعیت را دیدیم، اگر نمیخواهید، نیایید! کسی شما را مجبور نمیکند؛ و خیال نکنید اگر نخواهید به اینجا بیایید، کار و کاسبی خدا کساد میشود، و خیال نکنید اگر بخواهید بیایید، بهشت خدا را مملوّ کردهاید، نه! ابداً اینطور نیست. قضیه این است. ناز از او و نیاز از ماست؛ اگر ما بهسوی خدا حرکت نکنیم و به این معارف جامۀ عمل نپوشانیم، دستگاه خدا کساد نمیشود.
نگاه مردم عوام به عبادت و پیروی از اولیاء الهی
ما خیال میکنیم که اگر یک شب بلند شویم و دو رکعت نماز شب بخوانیم، فردا باید تمام ملائکه را به صف بکشیم تا یکبهیک بر اعمال ما گواهی و شهادت بدهند! چه میگویی ای بندۀ خدا؟! جایی که پیغمبران و اولیاء در آن سرائر و مقامات عجیب، بند از بندشان جدا میشد تا اینکه یک نظر لطف و عنایت الهی به آنها بشود، ما دیگر باید برویم بهدنبال کارمان! ما دیگر باید حساب کار خودمان را داشته باشیم.
- نهج البلاغة (صبحی صالح)، ص ٣٤٢ و ٣٤٣.
