
اهمّیت حدیث عنوان بصرى در سیر و سلوك
دستور سلوکی امام صادق علیه السلام به سالکان راه خدا
بعد از فوت مرحوم علامۀ طهرانی، برخی از ارادتمندان ایشان از آیتاللَه سید محمدمحسن حسینی طهرانی درخواست تشکیل مجالس انسی را جهت تبیین مبانی علامۀ طهرانی داشتهاند، که ایشان شرح حدیث عنوان بصری را موضوع این جلسات قرار میدهد. «عنوان بصری»، نام پیرمردی است که در جستجوی علم به نزد امام صادق علیهالسلام آمد. بسیاری از عرفاء و مربیان نفوس، از جمله آیتالله سید علی قاضی، عمل به دستورات امام صادق علیهالسلام به عنوان بصری را برای عبور از نفس امّاره، ضروری دانستهاند. جلسۀ اول شرح حدیث عنوان بصری، بهنوعی مقدمۀ شروع شرح این حدیث شریف است.
اهمّیت حدیث عنوان بصرى در سیر و سلوك
توضیحات:
بعد از فوت مرحوم علامۀ طهرانی، برخی از ارادتمندان ایشان از آیتاللَه سید محمدمحسن حسینی طهرانی درخواست تشکیل مجالس انسی را جهت تبیین مبانی علامۀ طهرانی داشتهاند، که ایشان شرح حدیث عنوان بصری را موضوع این جلسات قرار میدهد. «عنوان بصری»، نام پیرمردی است که در جستجوی علم به نزد امام صادق علیهالسلام آمد. بسیاری از عرفاء و مربیان نفوس، از جمله آیتالله سید علی قاضی، عمل به دستورات امام صادق علیهالسلام به عنوان بصری را برای عبور از نفس امّاره، ضروری دانستهاند. جلسۀ اول شرح حدیث عنوان بصری، بهنوعی مقدمۀ شروع شرح این حدیث شریف است.
اهمّیت حدیث عنوان بصرى در سیر و سلوك
9بیا تا حال یکدیگر بدانیم *** [مراد هم بجوئیم ار توانیم] بعد میفرماید:
چنینم هست یاد از پیر دانا *** فراموشم نشد هرگز همانا که روزی رهروی در سرزمینی *** به لطفش گفت رندی، رهنشینی که ای سالک چه در انبانه داری؟ *** بیا دامی بنه گر دانه داری جوابش داد گفتا: دام دارم *** ولی سیمرغ میباید شکارم میخواهد به شکار سیمرغ برود، اما:
بگفتا چون بهدست آری نشانش نشانش *** که از ما بی نشانست آشیانش نشانش را از کجا میخواهی پیدا کنی درحالیکه در بینشان دارد زندگی میکند؟! بعد شروع به گفتن میکند و راه و رسم را نشان میدهد و همین «إغتَنِموا الفُرَص» را که عرض شد بیان میدارد و میفرماید:
چو آن سروِ روان شد کاروانی *** چو شاخ سرو میکُن دیدهبانی چو نالان آمدت آب روان پیش *** مدد بخشش از آب دیدۀ خویش به یاد رفتگان و دوستداران *** موافق گرد با ابر بهاران [لب سرچشمهای و طرف جویی *** نم اشکیّ و با خود گفتگویی] میگوید: بالأخره باید یک کاری انجام بدهیم؛ یک «نم اشکی و با خود گفتگویی» و مطالعۀ در تذکره و احوال بزرگان و همدم شدن با آنها، تا اینکه بالأخره آن نسیم لطف و عنایت پروردگار بیاید و انسان را دریابد.
مقالات نصیحتگو همین است *** که سنگاندازِ هجران در کمین است1 این هجران میآید و بین انسان و آن حقیقت و راهش جدایی میاندازد.
لذا بر این اساس در این اواخر، کمکم خودم را آماده کردم تا اگر خدا بخواهد فعلاً هر دو هفتهای یک بار -البته بعد ممکن است تغییر کند؛ باید ببینیم که خدا چه خواهد کرد و مصلحت او چه اقتضاء میکند- یک مجلسی راجع به مطالبی که از نظر سلوکی به نظر میرسد که شاید رفقا و احبّه مشتاق استماع آن مطالب باشند تشکیل شود. البته در هرجایی هم که مسئله و سؤالی به نظر میرسد طبعاً مطرح میکنند.
علت انتخاب حدیث عنوان بصری برای موضوع جلسات
- گزیده ابیاتی از دیوان حافظ (قزوینی)، ص ٥٤٩ ـ ٥٥١.
