
اهمّیت حدیث عنوان بصرى در سیر و سلوك
دستور سلوکی امام صادق علیه السلام به سالکان راه خدا
بعد از فوت مرحوم علامۀ طهرانی، برخی از ارادتمندان ایشان از آیتاللَه سید محمدمحسن حسینی طهرانی درخواست تشکیل مجالس انسی را جهت تبیین مبانی علامۀ طهرانی داشتهاند، که ایشان شرح حدیث عنوان بصری را موضوع این جلسات قرار میدهد. «عنوان بصری»، نام پیرمردی است که در جستجوی علم به نزد امام صادق علیهالسلام آمد. بسیاری از عرفاء و مربیان نفوس، از جمله آیتالله سید علی قاضی، عمل به دستورات امام صادق علیهالسلام به عنوان بصری را برای عبور از نفس امّاره، ضروری دانستهاند. جلسۀ اول شرح حدیث عنوان بصری، بهنوعی مقدمۀ شروع شرح این حدیث شریف است.
اهمّیت حدیث عنوان بصرى در سیر و سلوك
8ولی جدّاً باید عرض کنم که: با عرض شرمندگی واقعاً شخص بنده و حقیر مصداق این شعر هستم که گفت:
مِهرِ جهانسوز چو پنهان شود *** شبپره بازیگر میدان شود1 آن موقعیّت مرحوم والد و مطالبی که ایشان میفرمودند و مسائلی که مطرح میکردند دیگر پیدا نخواهد شد! یعنی رفقا از من و امثال من توقّعِ طرحِ چنین مطالب و مسائل عالیةالمضامینی که با مسائل روزمره و متعارف تفاوت دارد، نداشته باشند که آن دیگر پیدا نخواهد شد؛ تمام شد و عَلَی الإسلامِ السّلام!
حال از باب همان که عرض کردم: «شبپره بازیگر میدان شود» اگر دلتان میخواهد ما بیاییم و مطالبی که گاهی از این بزرگ و دیگر بزرگان شنیدهایم و به نظرمان میرسد مطرح کنیم، و فقط و فقط جنبۀ اُنسی در اینجا مورد نظر باشد که هم دوستان بیایند و همدیگر را زیارت کنند که خود همین دیدن و زیارتکردن برای کسی که مانعی نداشته باشد و مقتضی برای او موجود باشد، فیحدّنفسه مطلوب است، و باید گفت در وهلۀ اول خود زیارت حضرت معصومه سلام اللَه علیها موضوعیت دارد. بعد هم اگر صحبتی، سؤالی و مسئلهای به نظر کسی میرسد و یا اینکه مسئلهای مورد نظر است، مطرح شود [مانعی ندارد]. البته از باب بیچارگی و درماندگی، نه از باب راه و طریق و هدایت و امثالذلک! که گفت:
... *** از بدِ حادثه اینجا به پناه آمدهایم2 و خلاصه چون ما [به] هرجا زدیم، نتوانستیم آن نقطۀ خلأ وجود ایشان را پر کنیم، لذا گفتیم بیاییم چند نفری دور هم بنشینیم و بالأخره به همدیگر نگاه کنیم! چراکه باید یک کاری انجام بدهیم، حال هر چه بخواهد بشود [دیگر بشود]؛ از این نقطهنظر است.
مثنوی حضرت حافظ در ضرورت همنشینی با سالکانِ راه خدا
بله، مرحوم حافظ در مثنوی دیوان خود که واقعاً عالی است و در آن نصیحت میکند و راه را نشان میدهد و خصوصیّات طریق را بیان میکند میفرماید:
الا ای آهوی وحشی کجایی *** مرا با توست چندین آشنایی - امثال و حکم، دهخدا، ج ٤، ص ١٧٦٢:
مهر درخشنده چو پنهان شود *** شبپره بازیگر میدان شود - دیوان حافظ (قزوینی)، غزل ٣٦٦:
ما بدین در نه پی حشمت و جاه آمدهایم *** از بد حادثه اینجا به پناه آمدهایم
- امثال و حکم، دهخدا، ج ٤، ص ١٧٦٢:
