امكان طىّ طریق، قبل از وصول به ولىّ الهى‏

این همان مطلبی است که من بارها بعد از رحلت مرحوم آقا عرض کردم که ارتباط انسان با اولیاء خدا و با افراد مختلف، متفاوت است. ایشان نسبت به مرحوم انصاری یک دیدی را داشتند، نسبت به مرحوم حدّاد دید دیگری را داشتند. وقتی من می‌گویم آقا می‌فرمودند: «من وقتی با مرحوم انصاری اختلاف داشتم در بعضی مسائل احتیاط می‌کردم» حالا متوجه می شویم علّتش چیست! وقتی ایشان به من فرمودند:

وقتی من در خدمت مرحوم انصاری بودم با وجود اینکه ایشان را مثل پیغمبر خودم می‌دانستم، در عین حال در مسائلی که احساس می‌کردم با ایشان اختلاف دارم در آن مسائل ـ اختلاف فقهی ـ احتیاط را رعایت می‌کردم ولی وقتی که با مرحوم حدّاد بودم اگر می‌گفتند: این لیوان خون است، دیگر احتیاط نمی‌کردم می‌خوردم.¹

این فرق بین آن بینش و این بینش است. این فرق بین آن بصیرت و این بصیرت است. فرقش این است. این مطلب یک مطلب عادی نیست. یک مجتهدِ مسلّمِ فیلسوفِ حکیمِ اَعلم این مطلب را دارد نقل می‌کند؛ نه دوغ فروش! مطلب را دارد می‌گوید؛ این هم این سند.

پس بنابراین مسئله مهم این نیست که حتماً یک راه را خداوند برای انسان قرار داده، باید حتماً همه ملزم بشوند در آن مسیر قرار بگیرند! ببینید مسئله اینجا است. ممکن است خداوند متعال برای هر کسی راه متناسب با حرکت خود را، برای او قرار داده باشد.

معنای وصی ظاهر در کلام مرحوم علامه طهرانی

در این کتاب مرحوم آقا قضیّه وصایت ظاهری را این‌طور تعریف می‌کنند و می‌فرمایند: وصیّ ظاهر آن وصیّی است که استاد در ملأ عامّ امضا کند، اعلان کند، بنویسید و معرفی کند.² چرا باید این‌طور باشد؟ چرا وصیّ ظاهر نباید وصیّ مخفی باشد؟ چون از خودِ اسمش پیداست. خود شما می‌گویید: وصیّ ظاهر. یعنی چه؟ یعنی این شخص به تنهایی ولولا (اگر نبود) حجّیتی که ولیّ به او می‌دهد، رجوع به او حجّیت نداشت. باید حجّیت از ناحیه غیر برای او بیاید.